Co(II) FORMIATNING FORMAMID VA KARBAMID BILAN ARALASH LIGANDLI KOMPLEKS BIRIKMASINING SINTEZI VA TUZILISHI.
Abstract
Kompleks yoki boshqacha aytganda koordinatsion birikmalar fan va texnikada
muhim ahamiyatga ega. Oxirgi o‘n yillikda juda ko‘p miqdorda yangi kompleks
birikmalar sintez qilingan va ularning soni kundan kunga ortib bormoqda. Bu
birikmalar kimyoviy texnologiyada, organik sintezda, qishloq xo‘jaligida, kundalik
turmushda, radiotexnikada va elektrotexnikada, polimerlar va kislotalar sintezida,
neftni kimyoviy qayta ishlashda va ko‘pgina sohalarda qo‘llanilmoqda.
Ushbu tadqiqot ishi kobalt formiat, formamid va karbamid tutgan eritmalarda
aralash ligandli kompleks hosil bo‘lish jarayonlarini o‘rganish; Co(II) formiatning
formamid va karbamid bilan aralash ligandli kompleks birikmasini sintez qilish; sintez
qilingan kompleks birikmaning tarkibi va tuzilishini aniqlash vazifalarini amalga
oshirish maqsadida bajarilgan.
Sintezni amalga oshirishdan oldin kobalt(II) formiatning formamid bilan
kompleks hosil qilishi spektrofotometrik usulda o‘rganildi.
Bunda dastlab kobalt formiatning suvli eritmasining yutilish maksimumi o‘lchab
olindi, keyin shu eritmaga formamiddan oz miqdorda qo‘shib nur yutishi qaytadan
o‘rganilganda yutilish maksimumida o‘zgarish sodir bo‘lgani kuzatildi. Keyin bir hil
konsentratsiyali ikkita eritma suvli va formamidli eritmalar tayyorlandi va ularning
yutilish polosalari o‘lchab olindi. Kompleks hosil bo‘lishni dastlabki spektrofotometrik
tekshirish natijalari 1- va 2-jadvallarda keltirilgan.
References
Adabiyotlar
1. Нуралиева Г.А., Примова М.А. исследование смешаннолигандных
соединений с d-металлами ацетамида и тиосемикарбазида // Universum: Химия и
биология: электрон. Науч. Журн. 2020. № 2 (68).
http://7universum.com/ru/nature/archive/item/8758.
2. Кадыркулова С.О. Исследование взаимодействия формиата иттрия с
формамидом / С.О. Кадыркулова, Ж.Т. Ахматова, К.С. Сулайманкулов //
Химический журнал Казахстана. Алматы. – 2004. № 1(2). – с. 133 – 138.
3. С.О. Кадыркулова, Н.Т. Шайкиева, Ж.Т. Ахматова ИК-спектры
поглощения комплексов формамида с формиатами эрбия и иттрия // Вестник
ВГУ, серия: Химия. Биология. Фармация. 2017, № 4. С. 14 – 17.
4. Сапалова С.А., Абдурасулова А.А., Намазова Б.С., Байдинов Т.Б.,
Иманакунов Исследование взаимодействия хлорида магния с амидом
муравьиной кислоты // Известия ВУЗов, № 5, 2014. С. 75 – 77.
5. Сапалова С.А., Намазова Б.С., Байдинов Т.Б. Гетерогенные равновесия в системах иодид кадмия – формамид – вода, иодид кадмия – N,N-
диметилформамид – вода при 25 0 С // Вестник КНУ им. Ж.Баласагына, Сер. 5. –
Вып.2. естественные и гуманитарные науки. Бишкек, 2009. – с. 73 – 75.
6. Сапалова С.А. Взаимодействие сульфата меди с амидами // Вестник
Иссык-кульского ун-та Каракол, 2010. № 26. С. 212 – 217.
7. Сапалова С.А., Акынбекова Н., Байдинов Т.Б., Намазова Б.С.,
Орозбаева Н.О. Исследование взаимодействия сульфата цинка с формамидом и
N,N-диметилформамидом // Вестник КНУ им. Ж.Баласагына: Серия 5: Труды
молодых ученых. Вып. 2. Бишкек, 2008, с. 86 – 89.
8. Е.А.Фролова, В.Т.Орлова, В.П.Данилов Взаимодействие в системе
Мn(NO 3 ) 2 – HCONH 2 – H 2 O // Журнал неорганической химии, 2008, том 53, № 6,
с. 1017 – 1019.
9. Еркасов Р.Ш. Растворимость в системе Fe(NO 3 ) 3 – CO(NH 2 ) 2 – HNO 3 –
H 2 O при 25 °С / Р.Ш. Еркасов, Г.Г. Абдуллина, Р.Г. Рыскалиева // Вестник ПГУ.
Серия Химико–биологическая. – 2008. – № 1. – С. 76-85.