NERV TIZIMI GISTOLOGIYASI VA UNING TIBBIYOTDAGI AHAMIYATI
Keywords:
Kalit soʻzlar: neyron, neyrogliya, miyelin qobigʻi, Nissl moddasi, gematoensefalik barier, raqamli morfometriya, diagnostika, demielinizatsiyaAbstract
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada nerv tizimining mikroskopik va
subhujayraviy darajadagi gistologik arxitektonikasi hamda ushbu koʻrsatkichlarning
amaliy tibbiyotdagi diagnostik ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot davomida bosh miya
poʻstlogʻining piramidasimon neyronlarida Nissl moddasining taqsimlanishi,
astrositlar ishtirokida gematoensefalik barierning shakllanishi hamda oligodendrositlar
va Shvann hujayralari tomonidan miyelin qobigʻining hosil boʻlish qonuniyatlari
oʻrganildi. Raqamli morfometrik tahlillar yordamida normal neyronlarning oʻrtacha
maydoni (\(245.3 \pm 12.4 \text{ mkm}^2\)) va miyelin qobigʻining qalinligi (\(1.42
\pm 0.08 \text{ mkm}\)) aniqlanib, ular patologik guruhlardagi koʻrsatkichlar bilan
oʻzaro solishtirildi. Gistologik tahlillar natijasida miyelin qobigʻining destruksiyasi
(demielinizatsiya), neyronlar ichida patologik oqsillar toʻplanishi hamda gliya
hujayralarining oʻsmali transformatsiyasi kabi asab kasalliklarining dastlabki
hujayraviy patologiyalari statistik maʼlumotlar asosida yoritib berildi. Olingan
gistomorfologik natijalar nevrologiya, neyroxirurgiya va onkomorfologiyada aniq
tashxis qoʻyish hamda maqsadli target davolash taktikalarini ishlab chiqishda
fundamental asos boʻlib xizmat qilishi isbotlandi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Zuyev, V. A. (2021). Neyrogliya hujayralarining funksional gistologiyasi va
organizm gomeostazidagi roli. Sitologiya jurnali, 12(5), 67-73-b.
2. Qodirov, J. B., va boshqalar. (2024). Odam anatomiyasi va gistologiyasi: Oliy
o‘quv yurtlari uchun darslik. Toshkent: "Yangi asr avlodi", 340-355-b.
3. Junisbekov, T. S. (2023). Nerv to‘qimasining sitologik va gistologik
o‘zgarishlari. O‘zbekiston tibbiyot jurnali, 4(2), 45-51-b.
4. Tursunov, O‘. X., va boshqalar. (2025). Miyelin qobig‘ining destruktiv
o‘zgarishlari va tarqoq skleroz gistopatologiyasi. O‘zbekiston xalqaro ilmiy-
amaliy jurnali, 8(4), 102-109-b.
5. Shmidt, R. (2022). Nerv tizimi gistologiyasi va fiziologiyasi. Moskva: Meditsina,
210-225-b.
6. Alimov, X. A. (2023). Klinik gistologiya va neyromorfologiya asoslari.
Toshkent: "Abu Ali ibn Sino" nashriyoti, 112-118-b.
7. Karimov, M. M., & Raxmatov, S. S. (2026). Nerv tizimi patologiyalarida
gematoensefalik barierning gistofiziologiyasi. Patologiya va amaliy tibbiyot
jurnali, 1(3), 14-22-b.
8. Sodiqov, A. E. (2024). Neyrodegenerativ kasalliklarning erta gistologik
biomarkerlari. Nevrologiya va neyrojarrohlik axborotnomasi, 2(1), 89-94-b.
9. Müller, J., & Becker, L. (2024). Histological changes of neuroglia in cerebral
ischemia and neurodegeneration. European Journal of Neuroscience, 41(3), 312-
320-p. (Miyaning ishemiyasida neyrogliyaning gistologik o‘zgarishlari
tadqiqoti).
10. Ismoilov, O. R., & Mirzayev, A. A. (2025). Miya neyroepitelial o‘smalarining
gistologik va immunogistokimyoviy xususiyatlari. O‘zbekiston onkologiyasi
xabarnomasi, 3(2), 54-61-b.
11. Bancroft, J. D., & Layton, C. (2021). Bancroft's Theory and Practice of
Histological Techniques. Elsevier Health Sciences, 8th Edition, 172-185-p.
12. Eshonqulov, B. M. (2023). Tibbiy-biologik tadqiqotlarda morfometriya va
statistik tahlil usullari. Metodik qo‘llanma. Toshkent, 45-52-b.
