DIN VA XO'RFIKIRLIK HAQIDA N.A. BERDYAEV VA A. GAZALIY (AL- GHAZALI)NING FIKRLARINI TAQQOSLASH
Keywords:
Kalit soʻzlar: din, xoʻrfikrlash, erkinlik, Berdyaev, al-Ghazali, eʼtiqod va aql, ruhiy tajriba, falsafa va teologiya.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqola rus faylasufi va diniy mutafakkir Nikolay
Aleksandrovich Berdyaev (1874–1948) hamda islomiy mutafakkir Abu Hamid al-
Ghazaliy (1058–1111) ning din va xoʻrfikrlik (erkin fikrlash, aql va eʼtiqod
munosabati) masalalariga oid qarashlarini taqqoslaydi. Berdyaev dinni erkinlik va
shaxsiy ruhiy tajribaning asosi sifatida koʻradi, erkin fikrlashni Xristianlikning
markaziy tamoyili deb hisoblaydi. Al-Ghazaliy esa aqlni vahiy (ilohiy ochilish)
xizmatida boʻlishi kerakligini taʼkidlab, falsafani diniy haqiqatlar bilan
muvofiqlashtirishga harakat qiladi. Maqolada ikki mutafakkirning oʻxshashliklari
(eʼtiqodning ustunligi, ruhiy erkinlik) va farqlari (Berdyaevning radikal erkinlik
tushunchasi va al-Ghazaliyning vahiyga asoslangan chegaralari) tahlil etiladi. Natijada,
zamonaviy dinshunoslik va falsafada bu qarashlarning ahamiyati koʻrsatiladi.
References
ADABIYOTLAR
1. Berdyaev N.A. Filosofiya svobody. – M.: Pravda, 1989. – 288 s.
2. Berdyaev N.A. Smysl tvorchestva. – M.: AST, 2004. – 448 s.
3. Berdyaev N.A. O naznachenii cheloveka. – M.: Respublika, 1993. – 383 s.
4. Al-Ghazali. Tahafut al-falasifa (Falsafachilarning oʻziga qarshi isboti). – Beirut:
Dar al-Ma’arif, 2001.
5. Al-Ghazali. Ihya ulum ad-din (Diniy fanlarni jonlantirish). – 4 jildlik. –
Damashq: Dar al-Fikr, 1990.
6. Гаффоров Н. Исламская философия: аль-Газали и его эпоха. – Ташкент:
Фан, 2008. – 312 с.
7. Зеньковский В.В. История русской философии. Т. 2. – Париж: YMCA-
Press, 1989.
8. Watt W.M. The Faith and Practice of al-Ghazali. – London: George Allen &
Unwin, 1953.
9. Williams R. The Wound of Knowledge: Christian Spirituality from the New
Testament to St. John of the Cross. – London: Darton, Longman & Todd, 1979.
10. Лосский Н.О. История русской философии. – М.: Советский писатель,
1991.
11. Frank S.L. Realnost i chelovek. – M.: Respublika, 1997.
12. Ormsby E. Ghazali: The Revival of Islam. – Oxford: Oneworld Publications,
2007.
13. Бердяев Н.А. Самопознание. – М.: Книга, 1991. – 336 с.
14. al-Ghazali. Deliverance from Error (al-Munqidh min al-dalal). – Louisville:
Fons Vitae, 2000.
