MAKTABGA MOSLASHMAGAN (DEZADAPTATSIYALASHGAN) O‘QUVCHILARNI PSIXOLOGIK QO‘LLAB-QUVVATLASHNING TIZIMLI METODOLOGIYASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: maktab dezadaptatsiyasi, adaptatsiya (moslashish), maktab nefrozi, kognitiv rivojlanish, motivatsiya, korreksiya, sotsializatsiya, hamkorlik triadasi.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida o‘quvchilarning
maktab muhitiga moslashmaslik (maktab dezadaptatsiyasi) muammosi psixologik
nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Dezadaptatsiyaning kelib chiqish sabablari, uning yosh
davrlari (boshlang‘ich sinf, o‘smirlik davri) bo‘yicha o‘ziga xos namoyon bo‘lish
xususiyatlari hamda amaliyotchi psixolog tomonidan qo‘llaniladigan tashxisiy,
korreksion va preventiv strategiyalar tizimli ravishda yoritilgan.
References
ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. O‘zbekiston Respublikasining "Bola huquqlarining kafolatlari
to‘g‘risida"gi Qonuni. – Toshkent: Adolat, 2021. (O‘quvchilarning ta’lim
muassasalarida ruhan va jismoniy xavfsiz muhitda ta’lim olishlarining huquqiy
asosi).
2. Venger A. L. Psixologicheskoe obsledovanie mlashix shkolnikov. – Moskva:
Vlados-Press, 2020. – 160 s. (Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida maktab
dezadaptatsiyasini proyektiv metodikalar, xususan "Maktab rasmi" testi orqali
tashxislash tizimi).
3. Luskanova N. G. Metodi ekspertiziruyushey otsenki shkolnoy adaptatsii. –
Moskva: Sfera, 2018. – 96 s. (O‘quvchilarning maktab motivatsiyasi darajasini
va adaptatsiya mezonlarini aniqlash metodologiyasi).
4. Karimova V. M. Pedagogik psixologiya: darslik. – Toshkent: Noshir, 2019. –
224 b. (Maktab muhitida o‘quvchi shaxsining sotsializatsiyalashuvi hamda
o‘qituvchi va psixolog hamkorligi modeli).
5. Nishonova Z. T., Alimova G. K. Bolalar psixodiagnostikasi: o‘quv qo‘llanma.
– Toshkent: Sharq, 2021. – 280 b. (Maktabga moslashmagan o‘quvchilarning
xavotirlanish, agressiya va emotsional rigidlik holatlarini aniqlash
metodikalari).
6. Fillips F. Test shkolnoy trevojnosti Fillipsa. – San-Diego: Academic Press,
2005. (O‘smirlik davridagi maktab nefrozi va xavotirlanish determinantlarini
o‘rganuvchi metodologik manba).
7. Jahon Sog‘liqni Saqlash Tashkiloti (JSST). Bolalar va o‘smirlarda
psixosomatik buzilishlar hamda maktab dezadaptatsiyasining tibbiy-psixologik
asoratlari bo‘yicha global hisobot. – Jeneva: WHO Press, 2025. (Giperaktivlik
va diqqat etishmasligi sindromi (DEGS) bo'lgan bolalarni korreksiyalash
bo‘yicha xalqaro tavsiyalar).
