ENTEROBIOZ QO'ZG'ATUVCHISINING ETIOLOGIK TUZILISHI VA BOLALAR POPULYATSIYASIDA INVAZIYA O'CHOQLARI SHAKLLANISHINING BIOLOGIK OMILLARI
Keywords:
Kalit so'zlar: enterobioz, Enterobius vermicularis, bolalar, invaziya o'chog'i, biologik omillar, dezinfeksiya, ovitsid faollik, reinfeksiya, profilaktika.Abstract
Dolzarbligi. Enterobioz — Enterobius vermicularis tomonidan qo'zg'atiladigan
gelmintoz bo'lib, u dunyoda eng keng tarqalgan parazitar kasalliklardan biri
hisoblanadi. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, har yili 1
milliarddan ortiq odam enterobioz bilan kasallanadi, shundan ko'pchiligini 3–12 yosh
oralig'idagi bolalar tashkil etadi [1]. O'zbekistonda o'tkazilgan tadqiqotlar bolalar va
o'smirlar orasida parazitar kasalliklarning tarqalishi muammo bo'lib qolayotganini
ko'rsatmoqda; enterobioz esa parazitar invaziyalar ichida birinchi o'rinda turadi [4,5].
Biroq mamlakatimizda qo'zg'atuvchining biologik xususiyatlari, dezinfeksiya
vositalariga chidamliligi va invaziya o'choqlarini shakllantirishga ta'sir etuvchi omillar
yetarlicha o'rganilmagan — bu esa profilaktik tadbirlar samaradorligini cheklamoqda.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Albasheer O. et al. Pinworm (Enterobius vermicularis) in children and adults: a
practice-oriented narrative review and household–school algorithm // Frontiers in
Public Health. – 2026. – T. 14. – S. 1780558.
2. Dogan N. Intestinal parasites from past to present: taxonomy, paleoparasitology,
geographic distribution, prevention and control strategies // Intestinal Parasites-New
Developments in Diagnosis, Treatment, Prevention and Future Directions. –
IntechOpen, 2024.
3. Hamad W.A. et al. Enterobius Vermicularis: Biology, Transmission, and Control
Strategies // Central Asian Journal of Medical and Natural Science. – 2026. – T. 7. –
№. 1. – S. 494-502.
4. Yusupova O.B., Aknazarova D.B., Bekturdiyeva M.O. Bolalar va o'smirlarning
parazitar kasalliklar bilan kasallanishini o'rganishda o'zbekistonlik va xorijiy
olimlarning qarashlari // Obrazovaniye nauka i innovatsionnyye idei v mire. – 2025. –
T. 83. – №. 3. – S. 233-240.
5. Mamatqulov T.T., Qo'yanboyeva S.K. Enterobiozning bolalar orasida tarqalishi va
u bilan kurashning samarali usullari // Vestnik Assotsiatsii Pulmonologov Tsentralnoy
Azii. – 2025. – T. 8. – №. 3. – S. 271-273.
