BLOKCHEYN TEXNOLOGIYASINING ARXITEKTURASI VA AXBOROT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHDAGI O‘RNI
Keywords:
Kalit so‘zlar: blokcheyn, arxitektura, kriptografik xesh, konsensus, markazlashmaganlik, axborot xavfsizligi, NIST.Abstract
Annotatsiya: So‘nggi yillarda axborot xavfsizligini ta’minlash sohasida
markazlashmagan texnologiyalarga bo‘lgan qiziqish keskin ortib bormoqda.
An’anaviy markazlashgan tizimlarda mavjud bo‘lgan zaifliklar, xususan yagona
nosozlik nuqtasi (Single Point of Failure), ma’lumotlarni o‘zgartirish xavfi va ishonch
muammolari yangi texnologik yondashuvlarni talab qilmoqda. Ana shunday
innovatsion yechimlardan biri sifatida blokcheyn texnologiyasi alohida e’tiborga
loyiqdir. Shu sababli zamonaviy axborot tizimlarida blokcheyn texnologiyasining
tutgan o‘rni, uning o‘ziga xos arxitekturasi va ishlash prinsiplari tahlil qilinadi.
Markazlashgan tizimlardagi “yagona nosozlik nuqtasi” muammosini hal qilishda
blokcheynning kriptografik algoritmlari va konsensus mexanizmlarining ahamiyati
yoritilgan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. NIST. Blockchain Technology Overview. NISTIR 8202, 2018.
2. NIST. Blockchain for Access Control Systems. NISTIR 8403, 2022.
3. ENISA. Distributed Ledger Technology & Cybersecurity Report, 2021.
4. Nakamoto S. Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System, 2008.
https://bitcoin.org/bitcoin.pdf
5. Zheng Z., Xie S., Dai H. Blockchain challenges and opportunities: A survey.
International Journal of Web and Grid Services, 2018.
6. Casino F., Dasaklis T., Patsakis C. A systematic literature review of blockchain-
based applications. Telematics and Informatics, 2019.
