VEB-ILOVALARNI SUQULIB KIRISHGA TESTLASH (PENETRATION TESTING): AMALIY VOSITALAR VA EKSPLUATATSIYA JARAYONI
Keywords:
Kalit so‘zlar: veb-ilovalar xavfsizligi, suqulib kirishga testlash (penetration testing), axloqiy xakerlik, kiberxavfsizlik, zaifliklarni aniqlash, ekspluatatsiya, qaytarma qobiq (reverse shell), xavfsizlik auditi, Nmap, Metasploit.Abstract
Annotatsiya
Mazkur maqola veb-ilovalar va axborot tizimlarining xavfsizligini ta'minlashda
muhim o‘rin tutuvchi “suqulib kirishga testlash” (penetration testing) jarayonlarini
chuqur tahlil qilishga qaratilgan. Maqolada “axloqiy xakerlik” (ethical hacking)
tamoyillari, testlash metodologiyalari (qora, kulrang va oq quti) hamda bu jarayonda
qo‘llaniladigan ixtisoslashgan dasturiy vositalar (Nmap, Burp Suite, Gobuster,
Metasploit, Hydra) batafsil yoritilgan. Shuningdek, haqiqiy zaifliklarni aniqlash
mexanizmini ko‘rsatib berish maqsadida Nibbleblog CMS tizimi misolida RCE
(Remote Code Execution) zaifligini amaliy ekspluatatsiya qilish, reverse shell
(qaytarma qobiq) o‘rnatish va tizim ustidan nazoratni qo‘lga kiritish bo‘yicha
bosqichma-bosqich amaliy ssenariy ishlab chiqilgan. Yakunda ushbu zaifliklarni
bartaraf etish bo‘yicha texnik tavsiyalar berilgan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Stuttard D., Pinto M. The Web Application Hacker’s Handbook: Finding and
Exploiting Security Flaws. 2-nashr. Indianapolis: Wiley Publishing, 2011. – 912 bet.
2. OWASP Foundation. OWASP Top 10:2021 – The Ten Most Critical Web
Application Security Risks. (Veb-ilovalar xavfsizligi bo‘yicha eng muhim xalqaro
standart hujjat). https://owasp.org/www-project-top-ten/
3. PortSwigger Ltd. Burp Suite Documentation and Web Security Academy.
(Veb-ilovalar xavfsizligini testlash vositalari va amaliyotlari).
https://portswigger.net/burp/documentation
4. OffSec (Offensive Security). Kali Linux Documentation. (Suqulib kirish
testlari uchun mo‘ljallangan ixtisoslashgan OS va uning ichki vositalari, jumladan
Nmap, Metasploit, Gobuster bo‘yicha qo‘llanmalar).
5. TryHackMe. Cyber Security Training Platform. (Nibbleblog kabi haqiqiy zaif
tizimlarda RCE va Reverse Shell modellashtirish uchun ta'limiy platforma resurslari).
6. Fielding R., Reschke J. Hypertext Transfer Protocol (HTTP/1.1): Message
Syntax and Routing. RFC 7230. IETF, 2014. (HTTP protokoli, so‘rovlarni boshqarish
va marshrutlash standartlari). https://datatracker.ietf.org/doc/html/rfc7230
