DISKRET VA UZLUKSIZ TASODIFIY MIQDORLARNING TAQSIMOT FUNKSIYALARINI TADQIQ ETISH

Authors

  • Ashurov Bakhtiyor Iskandarovich Author
  • Rasulov Shamshod Fazliddin o'g'li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: tasodifiy miqdor, taqsimot funksiyasi, ehtimollik massasi, ehtimollik zichligi, matematik kutilma, dispersiya, binomial taqsimot, eksponensial taqsimot, statistik modellashtirish, ehtimollar nazariyasi.

Abstract

 
Annotatsiya 
Mazkur  maqolada  diskret  va  uzluksiz  tasodifiy  miqdorlarning  taqsimot 
funksiyalari,  ularning  ehtimollik  massasi  va  zichlik  funksiyalari  bilan  bog‘liqligi, 
matematik  kutilma  hamda  dispersiya  kabi  asosiy  statistik  ko‘rsatkichlar  tizimli 
ravishda tahlil qilindi. Tadqiqotda ehtimollar nazariyasining rivojlanish bosqichlari, 
taqsimot  funksiyasining  nazariy  mazmuni  va  amaliy  modellashtirishdagi  o‘rni 
yoritildi. Diskret holatda P(X = x_i) = p_i, uzluksiz holatda esa f(x) ≥ 0, ∫f(x)dx = 1 va 
F(x)  =  ∫_-∞^x  f(t)dt  munosabatlari  ilmiy  izohlandi.  Natijalar  qismida  binomial  va 
eksponensial  taqsimotlar  asosida  amaliy  hisob-kitoblar  bajarilib,  taqsimot 
funksiyalarining  bosqichma-bosqich  shakllanishi,  ehtimolliklarning  yig‘ilishi  va 
parametrlarning ta’siri jadval hamda grafiklar orqali ko‘rsatildi. Muhokamada diskret 
va uzluksiz modeling yondashuvlari solishtirilib, ularning afzalliklari va cheklovlari 
muhim  statistik  xulosalar  bilan  mustahkamlandi.  Tadqiqot  natijalari  ehtimollik 
nazariyasi,  statistik  tahlil  va  amaliy  modellashtirishni  o‘qitish  hamda  qo‘llashda 
foydali nazariy-uslubiy asos bo‘lib xizmat qiladi. 

References

REFERENCES

Sh. A. Alimov, T. A. Azlarov, M. S. Salohiddinov. Ehtimollar nazariyasi va

matematik statistika. Toshkent: O‘qituvchi, 2008.

T. A. Azlarov, N. A. Mansurov. Matematik analiz va ehtimollar nazariyasi

masalalari. Toshkent, 2015.

M. S. Salohiddinov. Ehtimollar nazariyasi va tasodifiy jarayonlar. Toshkent: Fan,

2002.

B. X. Haydarov. Matematik statistika asoslari. Toshkent, 2020.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim muassasalari uchun Ehtimollar nazariyasi

va matematik statistika fanidan o‘quv qo‘llanmalar.

Billingsley, P. (1995). Probability and measure (3rd ed.). Wiley.

Casella, G., & Berger, R. L. (2002). Statistical inference (2nd ed.). Duxbury.

Chakraborty, S. (2015). Generating discrete analogues of continuous probability

distributions: A survey of methods and constructions. Journal of Statistical

Distributions and Applications, 2(6). https://doi.org/10.1186/s40488-015-0028-6

Feller, W. (1968). An introduction to probability theory and its applications (Vol.

1, 3rd ed.). Wiley.

Grimmett, G. R., & Stirzaker, D. R. (2020). Probability and random processes

(4th ed.). Oxford University Press.

Lodwick, W. A., & Jamison, K. D. (2003). Estimating and validating the

cumulative distribution of a function of random variables: Toward the development of

distribution arithmetic. Reliable Computing, 9, 127–141.

Papoulis, A., & Pillai, S. U. (2002). Probability, random variables, and stochastic

processes (4th ed.). McGraw-Hill.

Ross, S. M. (2019). A first course in probability (10th ed.). Pearson.

Barbiero, A., & Hitaj, A. (2023). Discrete approximations of continuous

probability distributions obtained by minimizing Cramér-von Mises-type distances.

Statistical Papers, 64(5), 1669–1697. https://doi.org/10.1007/s00362-022-01356-2

Alzaatreh, A., Lee, C., & Famoye, F. (2012). On the discrete analogue of

continuous distributions. Statistical Methodology, 9(6), 589–603.

Published

2026-06-02

How to Cite

Ashurov Bakhtiyor Iskandarovich, & Rasulov Shamshod Fazliddin o'g'li. (2026). DISKRET VA UZLUKSIZ TASODIFIY MIQDORLARNING TAQSIMOT FUNKSIYALARINI TADQIQ ETISH . TADQIQOTLAR, 87(2), 207-214. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/31920