ARABLAR ISTILOSINING MOVAROUNNAHR MADANIY HAYOTIGA TA’SIRI: DINIY, MA’NAVIY VA ILMIY JARAYONLAR TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Movarounnahr, arablar istilosi, islomlashuv, madaniy hayot, Buxoro, Samarqand, arab yozuvi, mahalliy madaniyat, ilm-fan, Somoniylar davri.Abstract
Annotatsiya
Maqolada VII–VIII asrlarda arablarning Movarounnahrga kirib kelishi
natijasida mintaqaning madaniy hayotida yuz bergan o‘zgarishlar tahlil qilinadi.
Arablar istilosi dastlab harbiy-siyosiy xarakterga ega bo‘lgan bo‘lsa-da, keyinchalik u
diniy, ma’naviy, ilmiy, yozuv, ta’lim va shahar madaniyati sohalarida chuqur
o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi. Maqolada arablar istilosining bir tomonlama emas, balki
ziddiyatli tarixiy jarayon sifatida baholanishi zarurligi asoslanadi. Dastlabki davrda
mahalliy aholi qarshiligi, siyosiy bo‘ysundirish va soliq tizimidagi o‘zgarishlar
kuzatilgan bo‘lsa, keyingi asrlarda Movarounnahr islom sivilizatsiyasining yirik ilmiy-
madaniy markazlaridan biriga aylandi. Ayniqsa, Buxoro va Samarqand shaharlarining
diniy-ma’rifiy markaz sifatida rivojlanishi, arab yozuvi va islomiy ilmlarning
tarqalishi, mahalliy madaniyat bilan islomiy madaniyatning uyg‘unlashuvi mintaqa
tarixida muhim bosqich bo‘ldi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar :
1. Azamat Ziyo. O‘zbek davlatchiligi tarixi: eng qadimgi davrdan Rossiya bosqiniga
qadar. – Toshkent: Sharq, 2001. – 368 b.
2. Alimova D.A., Rtveladze E.V. O‘zbekiston davlatchiligi tarixi ocherklari. –
Toshkent: Sharq, 2001.
3. Muhammadjonov A.R. O‘zbekiston tarixi: IV asrdan XVI asr boshlarigacha. –
Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2004.
4. O‘zbekistonda harbiy ish tarixidan: qadimgi davrdan hozirgacha / Mas’ul muharrir
D.X. Ziyayeva. – Toshkent: Sharq, 2012. – 256 b.
5. Musayev N.U. O‘zbekiston davlatchiligi tarixi: yangicha qarashlar va zamonaviy
yondashuvlar. – Toshkent: Akademiya, 2010.
6. Tor D.G. The Islamization of Central Asia in the Sāmānid Era and the Reshaping
of the Muslim World // Bulletin of the School of Oriental and African Studies. –
2009. – Vol. 72, Issue 2. – P. 279–299. DOI: 10.1017/S0041977X09000524.
7. Usmonov S., BO I. S. C. Q. D. A. M. LISHINING SABABLARI, DAVOLASH
USULLARI //Евразийский журнал академических исследований. – 2023. – Т.
3. – №. 4 Part 2. – С. 196-199.
8. Ahmadaliyeva G. H. et al. YARIMO ‘TKAZGICH MODDALAR VA
ULARNING XARAKTERISTIKALARI //Евразийский журнал академических
исследований. – 2022. – Т. 2. – №. 1. – С. 91-93.
9. Yusubjanovna A. M. BIRINCHI TIBBIY YORDAMNING AHAMIYATI VA
UNI BAJARISHNING UMUMIY QOIDAIARI //PRINCIPAL ISSUES OF
SCIENTIFIC RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №.
1.
10. Usmonov S. ADVANTAGES OF INTERDISCIPLINARY PHYSICS
EDUCATION IN MEDICAL STUDIES //Modern Science and Research. – 2025.
– Т. 4. – №. 5. – С. 847-851.
11. Abdusubxon o‘g‘li U. S. IMPROVING THE TEACHING OF PHYSICS BASED
ON ITS INTEGRATION WITH BIOPHYSICS AND MEDICAL SCIENCES
//Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing. – 2025. – Т. 3. –
№. 4. – С. 18-23.
12. Abdusubxon o‘g‘li U. S. REASONS AND SPECIFIC ADVANTAGES OF
TEACHING PHYSICS IN MEDICAL INSTITUTES //American Journal of
Philological Sciences. – 2024. – Т. 4. – №. 12. – С. 26-31.
13. Usmonov S. FIZIKANING TIBBIYOT SOHASIDAGI AHAMIYATI
//Общественные науки в современном мире: теоретические и практические
исследования. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 116-118.
14. Abdusubxon o’g’li U. S., Madaminovna M. F. FIZIKA FANINI KOMPYUTER
TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA O’QITISHNING AHAMIYATI.
15. Abdusubxon o’g’li U. S., Madaminovna M. F. FIZIKA FANINI KOMPYUTER
TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA O’QITISHNING AHAMIYATI.
