YO‘L-TRANSPORT HARAKATI XAVFSIZLIGINI TAKOMILLASHTIRISHDA XUSUSIY SEKTORNING O‘RNI
Keywords:
Kalit so‘zlar: yo‘l harakati xavfsizligi, xususiy sektor, davlat-xususiy sheriklik, avtomobil transporti, raqamli monitoring, sug‘urta, texnik xizmat, tashuv xavfsizligi, intellektual transport tizimlari, xavfsizlik menejmenti.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada yo‘l-transport harakati xavfsizligini
takomillashtirishda xususiy sektorning roli O‘zbekiston sharoiti asosida ilmiy-amaliy
jihatdan tahlil qilinadi. Yo‘l harakati xavfsizligi uzoq vaqt davomida asosan davlat
nazorati, yo‘l-patrul xizmati, me’yoriy-huquqiy tartibga solish va infratuzilma qurilishi
bilan bog‘liq soha sifatida ko‘rib kelingan. Biroq zamonaviy transport tizimida
xavfsizlik faqat davlat organlari zimmasidagi vazifa bo‘lib qolmaydi. Avtomobil
tashuvchilari, logistika kompaniyalari, sug‘urta tashkilotlari, texnik xizmat ko‘rsatish
markazlari, avtomaktablar, raqamli monitoring operatorlari, yo‘l infratuzilmasi
loyihalovchilari, servis provayderlari va davlat-xususiy sheriklik asosida ishlaydigan
investorlar ham yo‘l harakati xavfsizligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. O‘zbekiston
Respublikasining “Avtomobil transporti to‘g‘risida”gi Qonunida avtomobil transporti
xususiy va ommaviy mulk asosida faoliyat ko‘rsatishi mumkinligi belgilangan. Bu
norma xususiy sektorning transport tizimidagi huquqiy mavqeini tan oladi. Yo‘l
harakati xavfsizligi sohasiga xususiy sektorni jalb etish bo‘yicha hukumat qarorlarida
avtomatlashtirilgan foto va video qayd etish vositalarini o‘rnatish, yo‘l harakati
monitoringi va intellektual videokameralar tizimlarini joriy etish kabi yo‘nalishlar
belgilangan. 2025-yilda O‘zbekistonda yo‘l-transport hodisalari oqibatida 2 188 nafar
inson vafot etgani va 8 901 kishi jarohat olgani xavfsizlikni faqat nazorat bilan emas,
balki davlat, biznes va jamiyat hamkorligi asosida takomillashtirish zarurligini
ko‘rsatadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Azizov Q.X. Shahar yo‘llarida harakat xavfsizligini tashkil etish. Darslik.
– Toshkent: Transport, 2021. – 226 b.
2. Samatov G‘.A., Usmonova M.N. Yo‘l-transport hodisalari tahlili. O‘quv
qo‘llanma. – Toshkent: TAYLQEI, 2019. – 111 b.
3. Azizov Q.X. Harakat xavfsizligini tashkil etish asoslari. – Toshkent: Fan
va texnologiya, 2009. – 244 b.
4. Eshanbabayev A.A. Yo‘l harakati qoidalari va xavfsiz harakatlanish
asoslari. – Namangan, 2017.
5. Darabov D.M. Yo‘l harakati qoidalari va xavfsizligi. O‘quv qo‘llanma. –
Toshkent, 2016.
