BIR KOVUSHLI KON EKSKAVATORLARINING ELEKTR YUITMALARINI RAQAMLI BOSHQARISH VA KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA BOSHQARISH USULLARINI TADQIQ QILISH

Authors

  • Umirzaqov O‘tamurod Toshtemir o‘g‘li. Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: bir kovushli kon ekskavatori, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi, elektr yuritma, mikroprotsessorli kontroller, raqamli texnologiyalar, texnik holat monitoringi, energiya samaradorligi, konchilik avtomatikasi, real vaqt monitoringi, avariyaviy himoya, sanoat kompyuteri, intellektual boshqaruv tizimi.

Abstract

Annotatsiya.  Mazkur  maqolada  bir  kovushli  kon  ekskavatorlarining  elektr 
yuritmalarini  avtomatlashtirilgan  boshqarish  hamda  kompyuter  texnologiyalariga 
asoslangan  funksional  diagnostika  tizimlarini  takomillashtirish  masalalari  ko‘rib 
chiqilgan.  Ekskavatorlarning  qazish  jarayoni,  ishchi  mexanizmlarining  harakatini 
muvofiqlashtirish va energiya sarfini kamaytirishga qaratilgan avtomatik boshqaruv 
tamoyillari tahlil qilingan. Ko‘tarish, bosim va aylantirish mexanizmlarining elektr 
yuritmalarini mikroprotsessorli kontrollerlar yordamida boshqarishning afzalliklari 
yoritilgan. Shuningdek, elektr yuritmalarning texnik holatini real vaqt rejimida nazorat 
qilish, nosozliklarni dastlabki bosqichlarda aniqlash va avariyaviy holatlarning oldini 
olish  imkonini  beruvchi  funksional  diagnostika  tizimining  tuzilishi  va  ishlash 
prinsiplari  bayon  etilgan.  Tadqiqot  natijalari  ekskavatorlarning  ish  unumdorligini 
oshirish,  energiya  tejamkorligini  ta’minlash  hamda  ekspluatatsion  ishonchliligini 
yaxshilashga xizmat qiladi. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar

1. E.Sh. Musurmanov. Axmedov S.T., Umirzaqov O‘.T. Shaxta shamollatish stvolida

havo oqimini boshqarish samaradorligini oshirish. «Zarafshon vohasini kompleks

innovatsion rivojlantirish yutuqlari, muammolari va istiqbollari» VI-xalqaro ilmiy-

amaliy anjumani materiallari. 24-25 sentyabr, 2025. Navoiy, O‘zbekiston. Volume

I.143-145 b.

2. E.Sh. Musurmanov.Мaxmudov A., Axmedov S.T. Umirzaqov O‘.T. Yer osti ruda

konlari gorizontal kon lahimlarini qazib olish va shamollatishda texnologik

yеchimlarni tadqiq etish. “Development of Science” ilmiy jurnali, 2025 yil Issue

5., Volume 4., 107-114 betlar.

3. Mustafayev O.B. Boltayev M.A. Sobirov Sh.B. Tog’ jinsini parchalovchi uchlik

konstruksiyasini takomillashtirish orqali burg’ilash jarayoning texnik iqtisodiy-

samaradorligini oshirish.

4. Abdalimovich, X.A. Usmonov M.Z. & Djabbarovich, S.D. (2025). Shaxta

sharoitida nasos qurilmalarining ish rejimini avtomatlashtirish evaziga energiya va

resurs tejamkorlikni oshirish. Илм-фан ва инновацион ривожланиш/Наука и

инновационное развитие, 8(1), 84-93.

5. A.A. Xamzayev, M.Z. Usmonov, & O.S. Karimova, (2024). Karyer

ekskavatorlarning elektr yuritmalari ish rejimlarini manipulyator yordamida tahlil

qilish. Academic research in educational sciences, 5(5), 638-648.

6. J.B. Toshov, M. Rabatuly, Sh.B Khaydarov, A.A. Kenetayeva, A.A. Khamzayev,

M.Z. Usmonov, , & A.T. Zheldikbayeva, (2026). Methods for analysis and

improvement of dynamic loads on the steel wire rope holding the boom of steel

wire rope excavators. Kompleksnoe Ispolzovanie Mineralnogo Syra Complex use

of mineral resources, 339(4), 87-96.

7. Sh.B. Haydarov, , & M.Z. Usmonov, (2023). Ekskavator ishchi a’zolarining ish

samaradorligini oshirishda ta’sir etuvchi omillarni tahlil qilish. Sanoatda raqamli

texnologiyalar. Цифровые технологии в промышленности, 1(2), 70-78.

8. M.Z. Usmonov (2025). Optimal konstruktiv parametrlari asosida karyer

ekskavatorlarining ishchi uskunalarini takomillashtirish. Pedagogik tadqiqotlar

jurnali, 3(1), 411-416.

9. Рахматов, Б.Х. & Усмонов, М.З. (2024). Анализ существуюших методов

пуска электропривода дутьевого вентилятора с двухскоростным асинхронным электродвигателем. Academic research in educational

sciences, 5(5), 513-519.

10. A.N. Azamatovich, & M.Z Usmonov, Gidravlik ekskavator ishchi

mexanizmlarining optimal parametrlarini aniqlash orqali ularning samaradorligini

oshirish. Development of science.

11. Usmonov M.Z (2022). Tog'jinslarini qazib olishda karyer ekskavatorining asosiy

mexanizmlarining o'zaro ta'siri. uk scientific review of the problems and prospects

of modern science and education, 1(2), 10-16.

12. L.N Atakulov., Sh.B. Haydarov, & M.Z. Usmonov, (2024). Improved Application

of Ecg Excavator Compressor Filter in Quarries. Naturalista Campano, 28(1),

3210-3215.

13. Атакулов, Л.Н., Хайдаров, Ш.Б., Усмонов, М.З., & Элбеков, Ж.У. (2022).

Theory of forces influencing the process of excavator bucket operation. In X

Юбилейной международной научно-практической конференции,

посвященной «Институт высоких технологий» актуальные проблемы

урановой промышленности (pp. 24-26).

14. Usmonov M.Z., & Saidova L.F. (2024). Determination of rational parameters of

the lever. Web of Scientists and Scholars: Journal of Multidisciplinary

Research, 2(2), 72-76.

15. Курбонов, О.М., Полвонов, Н.О., & Хурозов, Ж.А. (2018). Анализ и расчёт

использование циклично-поточной технологии (цпт) в карьерах глубиной

выше 400 метров. In инновационное развитие науки и образования (p. 140-

144).

16. H.S Bahriddinovich, & Usmonov M.Z. Karyer bir cho ‘michli ekskavator strelasi

po‘lat sim arqonlarining dinamik yuklamalar tahlili.

17. Makhmudov, Sh.M, Makhmudov, A., Khudojberdiev, L.N, & Rakhmonov, I.A.

(2024, January). Criteria for assessing the performance of mining and transport

equipment of mining enterprises. In Third International Scientific and Practical

Symposium on Materials Science and Technology (MST-III 2023) (Vol. 12986,

pp. 156-162). SPIE.

18. Makhmudov, Sh.M, Makhmudov, A. Khudojberdiev, L.N. Research and

assessment of the operational manufacturability of road transport equipment using

modern on-board diagnostic and machine control systems /Universum:

технические науки. – 2022. – №. 8-3 (101). – С. 33-36.

19. Xudoyberdiyev L.N., Maxmudov A. M. Kar'yer avtotransportlarini ishga

tushirishdagi ko ‘rsatkichlarni aniqlash. Mолодой исследователь: вызовы и

перспективы. – 2020. – С. 365-368.

20. Махмудов, А., & Худойбердиев, Л.Н. (2025, December). Влияние

качественных показателей состава воздуха, подаваемого в дизельный двигатель, на износ его деталей. In conference on global research

perspectives (Vol. 1, No. 1, pp. 144-151).

21. Сулейманова М. Б., Худойбердиев Л.Н. Экологические аспекты двигателей

внутреннего сгорания //образование наука и инновационные идеи в мире. –

2025. – Т. 80. – №. 6. – С. 50-58.

22. Xamzayv A.A. Xudoyberdiyev L.N. Maftunjon, U.Z. (2025). Microprocessor

control of the high-power and high-voltage synchronous electric drive of a ball

mill. Global journal of science and innovations, 1(1), 12-21.

23. Махмудов, А., & Худойбердиев, Л.Н. (2025, December). Влияние

качественных показателей состава воздуха, подаваемого в дизельный

двигатель, на износ его деталей. In conference on global research

perspectives (Vol. 1, No. 1, pp. 144-151).

24. Xudoyberdiyev L.N. (2025). Analysis of the influence of relief on the choice of

transport for transporting ore from the ore storage house of the" skipovoy" stovoly,

located in the zarmitan golden mine zone, to the 4-gmz ore storage house. Web of

Teachers: Inderscience Research, 3(6), 124-129.

25. Xudoyberdiyev L.N. (2025). Technologies for increasing the energy efficiency of

stationary crushers in the ore crushing department. Shokh library, 1(13).

26. Maxmudov, A. M., & Xudoyberdiyev, L.N. (2020). Kar’yer avtotransporti

jihozlarining ishlashi va diognostikasining ishonchliligini oshirish bo ‘yicha

izlanishlar va texnik yechimlar ishlab chiqish. Интернаука, (42-2), 70-72.

Published

2026-06-07

How to Cite

Umirzaqov O‘tamurod Toshtemir o‘g‘li. (2026). BIR KOVUSHLI KON EKSKAVATORLARINING ELEKTR YUITMALARINI RAQAMLI BOSHQARISH VA KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA BOSHQARISH USULLARINI TADQIQ QILISH . TADQIQOTLAR, 87(5), 56-67. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/32800