OIV VA OITS INFEKSIYASINI OLDINI OLISHNING VALEOLOGIK YONDASHUVLARI
Keywords:
Kalit soʻzlar: OIV infeksiyasi, OITS, valeologik yondashuv, profilaktika, sogʻlom turmush tarzi, shaxsiy mas’uliyat, jinsiy madaniyatsizlik xavfi, nikohga sodiqlik, giyohvandlik profilaktikasi, asertiv xulq-atvor, tibbiy-gigiyenik savodxonlik, sterilizatsiya nazorati, psixologik barqarorlik, stress menejmenti, umumiy immunitet, ratsional ovqatlanish, gomeostaz, xulq-atvorni ijobiy tomonga oʻzgartirish.Abstract
Annotatsiya Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy tibbiyot va jamiyat oldida
turgan eng dolzarb global muammolardan biri — OIV va OITS infeksiyasining
tarqalishiga qarshi kurashishda valeologik yondashuvning nazariy va amaliy asoslari
atroflicha tahlil qilinadi. Maqolada valeologiya fanining tub mohiyati, ya’ni shaxsning
oʻz salomatligi uchun shaxsiy mas’uliyati va javobgarligi masalasi birinchi oʻringa olib
chiqilgan. Tadqiqot doirasida OIV/OITS profilaktikasining oʻzaro uzviy bogʻliq
boʻlgan beshta fundamental strategik yoʻnalishi, ya’ni ma’naviy-axloqiy tarbiya va
jinsiy madaniyat poydevorini qurish, zaharli moddalarga qarshi ijtimoiy-psixologik
immunitetni shakllantirish, aholining tibbiy-gigiyenik savodxonligini oshirish, ruhiy
barqarorlik hamda stress menejmentini yoʻlga qoʻyish, shuningdek, organizmning
umumiy biologik va immunologik himoya kuchlarini mustahkamlash tizimi yaxlit
matn shaklida, keng qamrovli ilmiy dalillar bilan yoritilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Giyohvand moddalarni iste’mol qilishning zararini kamaytirish dasturi
(O’quv qo’llanma), Toshkent-2008y.ref.uz
2. UNICEF Uzbekistan. "UNICEF supports Uzbekistan in eliminating
mother-to-child transmission of HIV". (2024). unicef.org/uzbekistan.
3. UNAIDS (Birlashgan Millatlar Tashkilotining OIV/OITS bo‘yicha
qo‘shma dasturi). "Global HIV & AIDS statistics — 2023 fact sheet". unaids.org.
4. Amirova, N. A. & Sharipov, A. T. "Valeologiya: Oliy o‘quv yurtlari uchun
darslik". — Toshkent: "Yangi asr avlodi", 2021. — 320 b.
5. Shayxova, G. I. "Sog‘lom turmush tarzi — salomatlik asosi".
Monografiya. — Toshkent: "Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti", 2020.
6. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. "OIV infeksiyasi
profilaktikasi va davolash bo‘yicha milliy klinik bayonnomalar (protokollar)". —
Toshkent, 2023. ssv.uz.
7. World Health Organization (WHO). "Consolidated guidelines on HIV
prevention, testing, treatment, service delivery and monitoring: recommendations for
a public health approach". (2021). who.int/publications.
