DRAMMATIK ASARLARDA PARONIM SOʻZLARNING BADIIY-USLUBIY XUSUSIYATLARI VA LINGVOPOETIK TABIATI
Keywords:
Kalit soʻzlar: paronimiya, drammatik asar, uslubiy vosita, nutqiy xarakteristika, lisoniy portret, komik effekt, tajnis, oʻzbek dramaturgiyasi, semantik tahlil, sahna nutqi.Abstract
Annotatsiya
Ushbu maqolada oʻzbek tilshunosligi va adabiyotshunosligining eng dolzarb
hamda kam oʻrganilgan masalalaridan biri — oʻzbek dramaturgiyasida paronim
soʻzlarning qoʻllanish qonuniyatlari, lisoniy tabiati va ularning badiiy-uslubiy
funksiyalari chuqur tahlil qilinadi. Drammatik asarlar oʻzining janriy xususiyatlariga
koʻra bevosita jonli nutqqa, dialoq va konfliktlarga tayanadi. Shu sababli,
personajlarning individual qiyofasini yaratish, lisoniy portretini shakllantirish hamda
pyesalardagi komik yoki tragik pafosni taʼminlashda paronimik juftliklar betakror
badiiy qurol boʻlib xizmat qiladi. Tadqiqot jarayonida oʻzbek adabiyotining klassik va
zamonaviy sahna asarlari misolida paronimlarning chalkashtirilishi oqibatida kelib
chiqadigan nutqiy komizm va semantik oʻyinlar lingvopoetik va uslubiy jihatdan
yoritib berilgan.
References
Adabiyotlar roʻyxati
1. Hojiyev A. Oʻzbek tili leksikologiyasi va frazeologiyasi. – Toshkent: Oʻqituvchi,
1995. – 120 b.
2. Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining izohli paronimlar lugʻati. – Toshkent: Fan, 1980.
– 154 b.
3. Yoʻldoshev M. Badiiy matn lingvopoetikasi. – Toshkent: Fan, 2008. – 180 b.
4. Qodirov M. Oʻzbek teatri va dramaturgiyasi tarixi. – Toshkent: Yangi asr avlodi,
2005. – 240 b.
5. Doniyorov X., Yoʻldoshev B. Adabiy til va uslub. – Toshkent: Fan, 1988. – 96 b.
6. Asadov M. Dramatik asarlar tili va uslubi masalalari. – Samarqand: Zarafshon,
2012. – 145 b.
7. Qilichev E. Badiiy tasvir vositalari. – Buxoro: BuxDU nashriyoti, 2001. – 88 b.
8. Oʻzbek tilining izohli lugʻati. Besh jildlik. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy
ensiklopediyasi, 2006-2008.
