KIBERTOVLAMACHILIK JINOYATLARINING PROFILAKTIKASINI TA’MINLASHNING KRIMINOLOGIK, HUQUQIY VA TASHKILIY ASOSLARI

Authors

  • Abduraxmonov Abduazim Ravshanbek o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: kibertovlamachilik, huquqbuzarliklar profilaktikasi, kiberxavfsizlik, ransomware, situatsion profilaktika, routine activity theory, raqamli dalil, shaxsga doir ma’lumotlar, kiberjinoyatchi profili, jabrlanuvchini himoya qilish

Abstract

 
Annotatsiya.  Ushbu  maqolada  kibertovlamachilik  jinoyatlarining 
profilaktikasini  ta’minlash  masalalari  kriminologik,  jinoyat-huquqiy,  tashkiliy  va 
texnologik  jihatdan  tahlil  qilinadi.  Tadqiqot  O‘zbekiston  Respublikasining 
huquqbuzarliklar profilaktikasi, kiberxavfsizlik, shaxsga  doir ma’lumotlar va  jinoiy 
javobgarlikka  oid  qonunchiligi,  xalqaro  hujjatlar,  xorijiy  tajriba,  ilmiy  maqolalar, 
doktorlik dissertatsiyalari hamda kiberxavfsizlik bo‘yicha amaliy adabiyotlar asosida 
olib  borilgan.  Maqolada  kibertovlamachilik  profilaktikasi  jinoyat  sodir  etilgandan 
keyin  aybdorni  jazolash  bilan  cheklanmasligi  asoslantiriladi.  Samarali  profilaktika 
xavf  omillarini  erta  aniqlash,  jinoyatchi  imkoniyatlarini  kamaytirish,  potensial 
jabrlanuvchilarni  himoya  qilish,  raqamli  savodxonlikni  oshirish,  idoralararo 
hamkorlik,  tezkor  javob  mexanizmlari,  raqamli  dalillarni  saqlab  qolish  va 
kiberjinoyatchilik  ekotizimini  izdan  chiqarish  choralarini  o‘z  ichiga  olishi  kerak. 
Maqolada routine activity theory, situational crime prevention, cybercriminal profiling, 
ransomware va double-extortion ransomware bo‘yicha ilmiy ishlar tahliliga alohida 
e’tibor qaratiladi. 

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi. 1994-yil 22-sentabr. Qonunchilik

ma’lumotlari milliy bazasi.

2. O‘zbekiston Respublikasining 2014-yil 14-maydagi O‘RQ-371-son

“Huquqbuzarliklar profilaktikasi to‘g‘risida”gi Qonuni. Qonunchilik ma’lumotlari

milliy bazasi.

3. O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 15-apreldagi O‘RQ-764-son

“Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

4. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi O‘RQ-547-son “Shaxsga doir

ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni.

5. Council of Europe. Convention on Cybercrime. Budapest, 23 November 2001.

6. United Nations Office on Drugs and Crime. Cybercrime Module 6: Practical Aspects

of Cybercrime Investigations and Digital Forensics.

7. United Nations Office on Drugs and Crime. Cybercrime Module 8: Cybersecurity

and Cybercrime Prevention — Strategies, Policies and Programmes.

8. National Cyber Security Centre; National Crime Agency. Ransomware, Extortion

and the Cyber Crime Ecosystem. United Kingdom, 2023.

9. Cybersecurity and Infrastructure Security Agency. StopRansomware Guide:

Ransomware and Data Extortion Prevention and Response.

10. National Institute of Standards and Technology. Ransomware Risk Management:

Cybersecurity Framework Profile. NIST IR 8374, 2022.

11. Leukfeldt E.R. Comparing Victims of Phishing and Malware Attacks: Unraveling

Risk Factors and Possibilities for Situational Crime Prevention. 2015.

12. Bada M., Nurse J.R.C. Profiling the Cybercriminal: A Systematic Review of

Research. IEEE Cyber Science Conference. 2021.

13. Bhardwaj A., Subrahmanyam G.V.B., Avasthi V., Sastry H. Ransomware: A

Rising Threat of New Age Digital Extortion. arXiv:1512.01980, 2015.

14. Vasoya S., Bhavsar K., Patel N. A Systematic Literature Review on Ransomware

Attacks. arXiv:2212.04063, 2022.

15. Meurs T. Double-Extortion Ransomware: A Study of Cybercriminal Profit, Effort,

and Risk. PhD dissertation. University of Twente, 2025.

16. Europol. Youth Pathways into Cybercrime. White Paper, 2016.

17. Europol. Internet Organised Crime Threat Assessment (IOCTA) 2024.

18. Pattnaik N., Nurse J.R.C., Turner S., Mott G., MacColl J., Huesch P., Sullivan J.

It’s More Than Just Money: The Real-World Harms from Ransomware Attacks. 2023.

Published

2026-06-09

How to Cite

Abduraxmonov Abduazim Ravshanbek o‘g‘li. (2026). KIBERTOVLAMACHILIK JINOYATLARINING PROFILAKTIKASINI TA’MINLASHNING KRIMINOLOGIK, HUQUQIY VA TASHKILIY ASOSLARI . TADQIQOTLAR, 87(7), 245-255. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/33077