O‘QUVCHILARNING IJTIMOIY TARMOQLARGA QARAMLIGINI OLDINI OLISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: ijtimoiy tarmoqlar, internet qaramligi, o‘quvchilar, psixologik mexanizmlar, o‘z-o‘zini boshqarish, diqqat, motivatsiya, emotsional barqarorlik, kognitiv-xulqiy yondashuv, raqamli gigiyena, vaqtni boshqarish, psixologik profilaktika, oilaviy muhit, stress, ijtimoiy moslashuv.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘quvchilarning ijtimoiy tarmoqlarga qaramligi
(internetga bog‘liqlik) muammosi, uning kelib chiqish sabablari hamda psixologik
mexanizmlari tahlil qilinadi. Ijtimoiy tarmoqlarga ortiqcha qiziqish o‘quvchilarda
diqqatning pasayishi, o‘quv motivatsiyasining susayishi, emotsional beqarorlik va
ijtimoiy munosabatlarda muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Maqolada ushbu
holatning psixologik asoslari sifatida ichki bo‘shliq, past o‘zini baholash, stressdan
qochish xulqi va doimiy raqamli stimullarga ehtiyoj yoritiladi. Shuningdek, ijtimoiy
tarmoqlarga qaramlikni oldini olishda o‘z-o‘zini boshqarish, vaqtni to‘g‘ri taqsimlash,
kognitiv-xulqiy yondashuv, psixologik treninglar va oilaviy qo‘llab-quvvatlashning
o‘rni asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari kompleks psixologik yondashuv
o‘quvchilarda raqamli muhitdan ongli foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirish va
qaramlik xavfini kamaytirishda samarali ekanligini ko‘rsatadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Karimova, V.M. (2022). Psixologiya: Darslik. Toshkent: O'qituvchi.
2. G'oziyev, E.G'. (2019). Yosh davrlari psixologiyasi. Toshkent: Universitet.
3. Nishonova, Z.T. (2020). Pedagogik psixologiya. Toshkent: TDPU nashriyoti.
4. Davletshin, M.G'. (2018). Pedagogik psixologiya asoslari. Toshkent: Fan.
5. Xasanov, A.A. (2021). O'smirlik davri psixologiyasi va muammolari. Toshkent:
Yangi nashr.
6. Yo'ldosheva, Sh.X. (2020). Maktabda psixologik xavfsizlik muhitini
shakllantirish. Toshkent: TDPU.
7. Toshmatova, M.R. (2023). Maktab bullingi: diagnostika va profilaktika.
Psixologiya va hayot jurnali, 4(2), 18–27.
8. O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi. (2022). Maktab muhitida
psixologik xavfsizlikni ta'minlash bo'yicha uslubiy qo'llanma. Toshkent:
XTXQTMOI.
9. Olweus, D. (1993). Bullying at School: What We Know and What We Can Do.
Oxford: Blackwell.
10. Smith, P.K. (2014). Understanding School Bullying: Its Nature and Prevention
Strategies. London: SAGE Publications.
11. Rigby, K. (2007). Bullying in Schools and What to Do About It (Revised
Edition). Melbourne: ACER Press.
12. Salmivalli, C. (2010). Bullying and the Peer Group: A Review. Aggression and
Violent Behavior, 15(2), 112–120.
13. Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-
Hall.
