QIZAMIQ KASALLIGI EPIDEMIOLOGIK DINAMIKASIDA VAKSINATSIYA BILAN QAMROV DARAJASINING TA'SIRI VA RETROSPEKTIV TAHLILI
Keywords:
Kalit so'zlar: qizamiq, vaksinatsiya qamrovi, epidemiologik dinamika, MMR vaktsinasi, retrospektiv tahlil, podacha immunitet, COVID-19 ta'siri, insidenslik, immunizatsiya bo'shliqlari.Abstract
Dolzarbligi. Qizamiq — samarali vaksina mavjudligiga qaramay, jahon
miqyosida qayta ko'tarilayotgan yuqumli kasalliklardan biri hisoblanadi. Jahon
sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda qizamiq bilan
kasallanish 2022-yilga nisbatan 20% ga oshgan bo'lib, xususan Yaqin Sharq, Afrika va
Janubi-sharqiy Osiyo mintaqalarida o'tkir epidemiyalar qayd etildi. Buyuk Britaniya
2026-yilda qizamiq eliminatsiya maqomini yo'qotdi — bu vaksinatsiya qamrovining
pasayishi bilan to'g'ridan-to'g'ri bog'liq holat (Venkatesan, 2026). Podacha immunitetni
saqlab qolish uchun zarur bo'lgan 95% vaksinatsiya qamrovi chegarasiga ko'plab
mamlakatlar hali erisha olmayapti; bu esa epidemiologik vaziyatni beqarorlashtiruvchi
asosiy omil sifatida ilmiy hamjamiyat diqqatini jalb etmoqda (Mwale, 2026; Mercado
et al., 2026).
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Alzamil L. Measles in the Post-COVID Era: Incidence Trends, Vaccination
Coverage, Demographic and Subnational Distribution in Saudi Arabia, 2015–2024 //
Vaccines. – 2026. – T. 14. – №. 5. – S. 445.
2. Yitbarek K. et al. Spatial and temporal trends of measles and measles vaccination
status in Ethiopia, 2015–2024 // Vaccine. – 2026. – T. 80. – S. 128524.
3. Mercado V.J. et al. Immunization gaps and measles outbreaks in ASEAN (2015-
2025): a systematic review and meta-analysis // Journal of Infection and Public Health.
– 2026. – S. 103238.
4. Mwale M. Persistent measles immunization gaps in LMICs: Insights from the 2024
revision of the WHO/UNICEF estimates of National Immunization Coverage //
Vaccine. – 2026. – T. 75. – S. 128298.
5. Venkatesan P. UK loses measles elimination status as cases rise // The Lancet
Infectious Diseases. – 2026. – T. 26. – №. 4. – S. e215.