SUYUQLIKLARDA ELEKTR TOKI
Keywords:
KALIT SO‘ZLAR:Suyuqliklarda elektr toki, elektrolit, elektrolitik dissotsiatsiya, ion, kation, anion, elektroliz, Faradey qonunlari, elektr o‘tkazuvchanlik, elektrod, anod, katod, elektrolit eritmasi, galvanik qoplama, kimyoviy energiya, elektr zaryadi, elektrotexnika, fizika.Abstract
Annotatsiya
Mazkur maqolada suyuqliklarda elektr tokining hosil bo‘lish mexanizmi, uning
fizik tabiati hamda amaliy qo‘llanilish sohalari yoritilgan. Elektr toki moddalarning
turli agregat holatlarida turlicha namoyon bo‘ladi. Suyuqliklarda elektr tokini
tashuvchilar erkin elektronlar emas, balki musbat va manfiy ionlar hisoblanadi. Shu
sababli suyuqliklarda elektr o‘tkazuvchanlik jarayoni metallar va gazlardagi elektr
o‘tkazuvchanlikdan ma’lum darajada farq qiladi.Maqolada elektrolitlar, elektrolitik
dissotsiatsiya jarayoni va ionlarning elektr maydon ta’sirida tartibli harakati natijasida
elektr tokining yuzaga kelishi batafsil tahlil qilingan. Elektrolit eritmalarida
molekulalarning musbat va manfiy ionlarga ajralishi elektr tokini o‘tkazishning asosiy
sharti ekanligi ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, elektr maydon ta’sirida musbat
ionlarning katodga, manfiy ionlarning esa anodga yo‘nalishi natijasida elektr toki hosil
bo‘lishi tushuntirilgan.Tadqiqot davomida elektroliz hodisasi va uning qonunlari ham
ko‘rib chiqilgan. Elektroliz jarayonida elektrodlarda moddalarning ajralib chiqishi, bu
jarayonning sanoat va texnikadagi ahamiyati yoritilgan. Xususan, metallarni tozalash,
galvanik qoplamalar hosil qilish, kimyoviy mahsulotlar ishlab chiqarish hamda
akkumulyatorlar faoliyatida elektrolizning muhim o‘rni mavjudligi
ta’kidlangan.Maqolada Faradey qonunlarining mazmuni, elektroliz jarayonida ajralib
chiqadigan modda massasi bilan elektr zaryadi orasidagi bog‘liqlik ham tahlil etilgan.
Elektr energiyasini kimyoviy energiyaga yoki aksincha aylantirishda suyuqliklarda
elektr tokining ahamiyati ochib berilgan. Bundan tashqari, turli elektrolitlarning elektr
o‘tkazuvchanligiga harorat, konsentratsiya va ionlar sonining ta’siri haqida
ma’lumotlar keltirilgan.O‘rganishlar natijasida suyuqliklarda elektr toki hodisasi
nafaqat fizik jarayon sifatida, balki sanoat, energetika, elektrotexnika va kimyo
texnologiyalarining muhim nazariy asoslaridan biri ekanligi aniqlandi. Mazkur maqola
fizika fanini o‘rganayotgan talabalar, o‘qituvchilar va tadqiqotchilar uchun foydali
ilmiy manba bo‘lib xizmat qiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Axmedov A., Xolmurodov T. Umumiy fizika kursi. Elektr va magnetizm. –
Toshkent: O‘qituvchi, 2021.
2.Qodirov O. Fizika. Akademik litsey va kasb-hunar maktablari uchun darslik. –
Toshkent: Sharq, 2020.
3.Halliday D., Resnick R., Walker J. Fundamentals of Physics. – New York: Wiley,
2018.
4.Serway R.A., Jewett J.W. Physics for Scientists and Engineers. – Boston: Cengage
Learning, 2019.
5.Faraday M. Experimental Researches in Electricity. – London, 2001 (qayta nashr).
6.Griffiths D.J. Introduction to Electrodynamics. – Cambridge University Press, 2017.
