KIBERMAKONDA FIRIBGARLIK JINOYATLARIGA QARSHI KURASHISHNI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: Kiberjinoyat, kibermakon, kiberxavfsizlik, raqamli tahdidlar, Kibermakonda firibgarlik, kiberjinoyatchilik, huquqiy normalar, jinoyat qonunchiligi, raqamli xavfsizlik, Budapesht konvensiyasi, kiberhudud, axborot texnologiyalari.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada bugungi global raqamli ekotizimda
kiberjinoyatlarning texnologik transformatsiyasi, ularning rivojlanish tendensiyalari
hamda jamiyat hayotining turli jabhalariga o‘tkazayotgan ko‘p qirrali salbiy oqibatlari
tahlil qilinadi. Zamonaviy kibertahdidlar shunchaki texnik hodisa yoki oddiy dasturiy
hujum bo‘lmay, balki geosiyosiy, huquqiy, ijtimoiy va iqtisodiy miqyosda chuqur
asoratlarni yuzaga keltiruvchi murakkab tizimga aylanganligi asoslab berilgan. Ushbu
maqolada raqamli texnologiyalar rivojlanishi sharoitida kibermakonda sodir
etilayotgan firibgarlik jinoyatlariga qarshi kurashishning huquqiy va institutsional
mexanizmlarini takomillashtirish masalalari tahlil qilinadi. Muallif milliy qonunchilik
va xalqaro huquqiy normalarni, xususan, Kiberjinoyatchilik boʻyicha Budapesht
konvensiyasi prinsiplarini qiyosiy oʻrgangan holda, kiberfiribgarlikning zamonaviy
usullari va ularning malakalanish muammolarini yoritib beradi. Tadqiqot davomida
jinoyat qonunchiligini liberallashtirish va raqamli makonda xavfsizlikni taʼminlash
muvozanatini saqlash, shuningdek, huquqni muhofaza qiluvchi organlarning texnik
salohiyatini oshirish boʻyicha ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1.Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi. – Toshkent: Adolat, 2025.
2.Oʻzbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlik toʻgʻrisida”gi Qonunu,
05.04.2022 yildagi OʻRQ-764-son.
3.Convention on Cybercrime (Budapest Convention), ETS No. 185, Council of
Europe, 2001.
4.Rustambayev M.X. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat huquqi kursi. III tom:
Maxsus qism. – Toshkent: Ilm-ziyo, 2021.
5.Brenner, S. W. (2024). Cybercrime: Criminal Threats from Cyberspace. ABC-
CLIO.
6.Interpol. (2025). Global Cybercrime Results and Trends Report. Lyon:
Interpol Assessment.
7. Markaziy bank tahliliy hisobotlari: Bank tizimida axborot xavfsizligi holati
(2024–2025-yy.).
