ARAB TILI GRAMMATIKASI RIVOJIDA MOVAROUNNAHR ULAMOLARINING O'RNI
Keywords:
Kalit so'zlar: arab tili grammatikasi, nahv, sarf, Movarounnahr, az- Zamaxshariy, Jurjoniy, Jomiy, al-Mufassal, al-Kashshof, Buxoro ulamolariAbstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada arab tili grammatikasi — nahv va sarf ilmining
rivojida Movarounnahr ulamolarining tutgan o'rni ilmiy-tarixiy jihatdan ko'rib
chiqilgan. Xorazmlik alloma Abulqosim Mahmud az-Zamaxshariy, Temuriylar davri
buyuk olimi Mir Sayyid Sharif Jurjoniy, ko'p qirrali daho Abduraxmon Jomiy hamda
Buxoro muftiy va allomalari faoliyati va ilmiy merosiga tarixiy ma'lumotlar asosida
baho berilgan. Maqola zamonaviy O'zbekistondagi arab tilshunosligi rivoji bilan
yakunlanadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
1. Az-Zamaxshariy, Abulqosim Mahmud. Al-Mufassal fi san'ati al-i'rob. — Bayrut:
Dor al-Jil, 1990.
2. Az-Zamaxshariy, Abulqosim Mahmud. Al-Kashshof an haqoiqi-t-tanzil va uyunu-
l-aqovil fi vujuhi-t-ta'vil. — Bayrut: Dor al-Kutub al-Arabiy, 2006.
3. Az-Zamaxshariy, Abulqosim Mahmud. Muqaddimatu al-Adab. — Toshkent: O'zFA
Sharqshunoslik instituti qo'lyozmalar fondi.
4. Az-Zamaxshariy, Abulqosim Mahmud. Navobig'u-l-kalim. — O'zbek tiliga tarjima.
Toshkent: Fan, 1995.
5. Az-Zamaxshariy, Abulqosim Mahmud. At-Tavoqu-z-zahab fi-l-mavoiz va-l-xutab.
— O'zbek tiliga tarjima. Toshkent: Ma'naviyat, 2002.
6. Ibn Xallikon, Ahmad ibn Muhammad. Vafayot al-a'yan va anbo' abno' az-zamon. —
Bayrut: Dor Sodir, 1978. — 8 jild.
7. Jurjoniy, Ali ibn Muhammad. At-Ta'rifot. — Bayrut: Dor al-Kutub al-Ilmiyya, 1983.
8. Jurjoniy, Ali ibn Muhammad. Sharhi Mullo (Sarfi-mir). — O'zFA Sharqshunoslik
instituti qo'lyozmalar fondi, inv. № 2381.
9. Jomiy, Abduraxmon. Sharhu-l-Kofiya li-Ibni-l-Hojib (Sharhu Mullo). — Toshkent:
O'zFA Sharqshunoslik instituti qo'lyozmalar fondi.
10. Jomiy, Abduraxmon. Haft avrang. — Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot,
1980.
11. Ibni Hojib, Jamoliddin. Al-Kofiya fi-n-nahv. — Bayrut: Dor al-Kutub al-Ilmiyya,
1982.
12. Ahrorov, Ibodulloh. Keling arab tilida gaplashamiz. — Toshkent: Movarounnahr,
2010.
13. Ahrorov, Ibodulloh. Taysirus sarf. — Toshkent: Movarounnahr, 2015.
14. Homraliev, Sherali. Arab tili darsligi: tarkib qoidalari. — Toshkent: Akademiya,
2012.
15. Bodiriy, Do'stmuhammad Nasriddin. Mukammal sarf darsligi. — Toshkent: Hilol
nashr, 2018.
16. Bodiriy, Do'stmuhammad Nasriddin. Nahv darsligi 1, 2. — Toshkent: Hilol nashr,
2019.
17. Hikmatov, Abduqayum. Nahv darsligi. — Toshkent: O'zbekiston, 2016.
18. Ibrohimov, Ne'matulloh; Yusupov, Muhammad. Arab tili grammatikasi 1, 2. —
Toshkent: Toshkent islom universiteti, 2008.
19. Bahouddinov, Shamsuddin. Sarf sabaqlari. — Toshkent: Yangi nashr, 2020.
20. Hindistoniy, Muhammadsharif Rustamjon o'g'li. Az-Zamaxshariy hayoti haqida
rivoyatlar. — Dushanba: Irfon, 1975.
21. O'zbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik instituti. Qo'lyozmalar katalogi.
— Toshkent: Fan, 1998.
22. www.arabik.uz — Arab tili ta'limi portali. [Elektron manba]. URL:
https://www.arabik.uz (murojaat sanasi: 2025-yil).
