NOSIMMЕTRIK POYMALI DARYOLARDA, POYMALARDAN BIRINI KO‘NDALANG DAMBA BILAN 60 0 BURCHAK OSTIDA BЕRKITILGAN HOLAT UCHUN OQIM PARAMЕTRLARINI ANIQLASH
Keywords:
Kalit so‘zlar: tanasidan suv o‘tkazmaydigan damba, nossimetrik poyma, berkitish, kichik va katta girdob zonalar, tezlik, oqim, ko‘ndalang damba, siqilish zonasi.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada, poymalardan biri 60 0 burchak ostida ko‘ndalang
damba bilan to‘liq berkitilgan holatda ro‘y beradigan jaraënlarni eksperimental
tadqiqot qilish, yuqori girdob zonasini va siqilish zonalarini aniqlashdan iborat.
Eksperimental taqiqotlar poymadagi va o‘zandagi oqimlar dinamik o‘qlari parallel
hamda ko‘ndalang kesimi to‘rtburchak shakldagi o‘zanda amalga oshirildi. Poymani
ko‘ndalang damba bilan 60 0 burchak ostida o‘rnatilganda o‘zanda va poymadagi suv
sathi, bo‘ylama va teskari tezliklar va oqim yo‘nalishlari aniqlangan hamda tezliklarni
oshishi va damba ortida kichik va katta girdob zonalari hosil bo‘lishi kuzatildi. Kichik
girdob zonasi uzunligi oqimni planda siqilish zonasi uzunligiga tengligi, poymadagi
tezlik miqdori o‘zandagi tezlikni 37.3 % ga tengligi aniqlandi. Tanasidan suv
o‘tkazmaydigan dambani 60 0 o‘rnatish, dambaning pastki qiyaligida ham shu tezlikni
saqlanib qolishiga imkon beradi bu esa dambani orqa tomonini yuvilishlari bir muncha
kamaytirishini ko‘rish mumkin. Yuqori va siqilish zonalarini uzunliklarini aniqlash
ifodalari takomillashtirildi. Shu bilan birga oqim yoyilishi turbulent struyalar
qonuniyatlariga bo‘ysunishi aniqlandi. Hisobiy va eksperimental ma’lumotlarni
taqqoslash 7.3 % mosligini ko‘rsatdi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘xati:
1. L. S. Hin, N. Bessaih, L. P. Ling, A. A. B. Ghani, N. A. Zakaria, and M. Y. Seng,
(2008) “Discharge estimation for equatorial natural rivers with overbank flow,”
Int. J. River Basin Manag., vol. 6, no. 1, pp. 13–21, doi:
10.1080/15715124.2008.9635333.
2. N. B. Baryshnikov, A. O. Pagin, E. V. Pol’tsina, and T. S. Selina, (2008),
“Taking into account the kinematic effect in methods used for computation of
the floodplain riverbeds discharge capacity,” Russ. Meteorol. Hydrol., vol. 33,
no. 10, pp. 665–669, doi: 10.3103/S1068373908100087
3. N. Rajaratnam and R. Ahmadi, (1981), “Hydrauliques des canals avec des
champs de flot,” J. Hydraul. Res., vol. 19, no. 1, pp. 43–60, doi:
10.1080/00221688109499530.
4. L. R. Harrison, T. Dunne, and G. B. Fisher, (2015), “Hydraulic and geomorphic
processes in an overbank flood along a meandering, gravel-bed river:
Implications for chute formation,” Earth Surf. Process. Landforms, vol. 40, no.
9, pp. 1239–1253, doi: 10.1002/esp.3717.
5. M. Bakiev, U. Kaxxarov, A. Jakhonov, and S. Panjiev, (2020), “Parameters of
flow in a section compressed by transverse floodplain dams,” in IOP Conference
Series: Materials Science and Engineering, vol. 883, no. 1,
6. doi: 10.1088/1757-899X/883/1/012016.
7. H. R. Rahimi, X. Tang, and P. Singh, (2020), “Experimental and Numerical
Study on Impact of Double Layer Vegetation in Open Channel Flows,” J.
Hydrol. Eng., vol. 25, no. 2, p. 04019064, doi: 10.1061/(asce)he.1943-
5584.0001865.
8. M. Bakiev, K. Yakubov, and J. Choriev, (2020), “Distribution of turbidity in
flow constrained by transverse dam,” in IOP Conference Series: Materials
Science and Engineering, vol. 869, no. 7, doi: 10.1088/1757-
899X/869/7/072008. 9. M. P. Bakiev and N. P. Togunova, (1991), “Regulation of river beds by means
of crosscurrent combination dikes,” Gidrotekhnicheskoe Stroitel’stvo, no. 4, pp.
14–17, 1991.