NOSIMMЕTRIK POYMALI DARYOLARDA, POYMALARDAN BIRINI KO‘NDALANG DAMBA BILAN 60 0 BURCHAK OSTIDA BЕRKITILGAN HOLAT UCHUN OQIM PARAMЕTRLARINI ANIQLASH

Authors

  • Bakiyev Masharif Ro‘zmetovich Author
  • Qahhorov O‘ktam Abduraximovich Author
  • Jahonov Azizjon Abdujalil o‘g‘li Author
  • Matkarimov Otanazar Madraximovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: tanasidan suv o‘tkazmaydigan damba, nossimetrik poyma, berkitish, kichik va katta girdob zonalar, tezlik, oqim, ko‘ndalang damba, siqilish zonasi.

Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada, poymalardan biri 60 0  burchak ostida ko‘ndalang 
damba  bilan  to‘liq  berkitilgan  holatda  ro‘y  beradigan  jaraënlarni  eksperimental 
tadqiqot  qilish,  yuqori  girdob  zonasini  va  siqilish  zonalarini  aniqlashdan  iborat. 
Eksperimental  taqiqotlar  poymadagi  va  o‘zandagi  oqimlar  dinamik  o‘qlari  parallel 
hamda  ko‘ndalang kesimi  to‘rtburchak shakldagi o‘zanda amalga oshirildi. Poymani 
ko‘ndalang damba bilan 60 0  burchak ostida o‘rnatilganda o‘zanda va poymadagi suv 
sathi, bo‘ylama va teskari  tezliklar va oqim yo‘nalishlari aniqlangan hamda tezliklarni 
oshishi va damba ortida kichik va katta girdob zonalari hosil bo‘lishi kuzatildi. Kichik 
girdob zonasi uzunligi oqimni planda siqilish zonasi uzunligiga tengligi, poymadagi 
tezlik  miqdori  o‘zandagi  tezlikni  37.3  %  ga  tengligi  aniqlandi.  Tanasidan  suv 
o‘tkazmaydigan dambani 60 0  o‘rnatish, dambaning pastki qiyaligida ham shu tezlikni 
saqlanib qolishiga imkon beradi bu esa dambani orqa tomonini yuvilishlari bir muncha 
kamaytirishini ko‘rish  mumkin. Yuqori va siqilish zonalarini uzunliklarini aniqlash 
ifodalari  takomillashtirildi.  Shu  bilan  birga  oqim  yoyilishi  turbulent  struyalar 
qonuniyatlariga  bo‘ysunishi  aniqlandi.  Hisobiy  va  eksperimental  ma’lumotlarni 
taqqoslash 7.3 % mosligini ko‘rsatdi.  

References

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘xati:

1. L. S. Hin, N. Bessaih, L. P. Ling, A. A. B. Ghani, N. A. Zakaria, and M. Y. Seng,

(2008) “Discharge estimation for equatorial natural rivers with overbank flow,”

Int. J. River Basin Manag., vol. 6, no. 1, pp. 13–21, doi:

10.1080/15715124.2008.9635333.

2. N. B. Baryshnikov, A. O. Pagin, E. V. Pol’tsina, and T. S. Selina, (2008),

“Taking into account the kinematic effect in methods used for computation of

the floodplain riverbeds discharge capacity,” Russ. Meteorol. Hydrol., vol. 33,

no. 10, pp. 665–669, doi: 10.3103/S1068373908100087

3. N. Rajaratnam and R. Ahmadi, (1981), “Hydrauliques des canals avec des

champs de flot,” J. Hydraul. Res., vol. 19, no. 1, pp. 43–60, doi:

10.1080/00221688109499530.

4. L. R. Harrison, T. Dunne, and G. B. Fisher, (2015), “Hydraulic and geomorphic

processes in an overbank flood along a meandering, gravel-bed river:

Implications for chute formation,” Earth Surf. Process. Landforms, vol. 40, no.

9, pp. 1239–1253, doi: 10.1002/esp.3717.

5. M. Bakiev, U. Kaxxarov, A. Jakhonov, and S. Panjiev, (2020), “Parameters of

flow in a section compressed by transverse floodplain dams,” in IOP Conference

Series: Materials Science and Engineering, vol. 883, no. 1,

6. doi: 10.1088/1757-899X/883/1/012016.

7. H. R. Rahimi, X. Tang, and P. Singh, (2020), “Experimental and Numerical

Study on Impact of Double Layer Vegetation in Open Channel Flows,” J.

Hydrol. Eng., vol. 25, no. 2, p. 04019064, doi: 10.1061/(asce)he.1943-

5584.0001865.

8. M. Bakiev, K. Yakubov, and J. Choriev, (2020), “Distribution of turbidity in

flow constrained by transverse dam,” in IOP Conference Series: Materials

Science and Engineering, vol. 869, no. 7, doi: 10.1088/1757-

899X/869/7/072008. 9. M. P. Bakiev and N. P. Togunova, (1991), “Regulation of river beds by means

of crosscurrent combination dikes,” Gidrotekhnicheskoe Stroitel’stvo, no. 4, pp.

14–17, 1991.

Published

2026-06-16

How to Cite

Bakiyev Masharif Ro‘zmetovich, Qahhorov O‘ktam Abduraximovich, Jahonov Azizjon Abdujalil o‘g‘li, & Matkarimov Otanazar Madraximovich. (2026). NOSIMMЕTRIK POYMALI DARYOLARDA, POYMALARDAN BIRINI KO‘NDALANG DAMBA BILAN 60 0 BURCHAK OSTIDA BЕRKITILGAN HOLAT UCHUN OQIM PARAMЕTRLARINI ANIQLASH . TADQIQOTLAR, 88(3), 256-267. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/34255