ZAMONAVIY KOMPYUTER TARMOQLARI ARXITEKTURASINING EVOLUTSION TENDENSIYALARI VA TELETRAFIK MODELLASHTIRISH ASOSLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Kompyuter tarmoqlari, OSI modeli, SDN, Teletrafik nazariyasi, Navbatlar modeli, Kiberxavfsizlik, Edge Computing, 6G, Trafik optimizatsiyasi.Abstract
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy kompyuter tarmoqlarining
rivojlanish bosqichlari, arxitekturaviy o‘zgarishlari va global raqamlashtirish
sharoitidagi roli tahlil qilingan. Maqolada an’anaviy tarmoq tizimlaridan dasturiy
boshqariladigan tarmoqlar (SDN) va bulutli infratuzilmalarga o‘tish jarayonlari ilmiy
asoslangan. Shuningdek, tarmoq ichidagi axborot oqimlarining samaradorligini
oshirish maqsadida navbatlar nazariyasi (M/M/1 modeli) va Little qonuniyatlariga
tayangan holda teletrafikni matematik modellashtirish masalalari yoritilgan.
Kiberxavfsizlik, Edge Computing (chekka hisoblashlar) va kelajakdagi 6G tarmoq
infratuzilmalari maqolaning fundamental qismini tashkil etadi.
References
Adabiyotlar Ro‘yxati (References)
1. Tanenbaum, A. S., & Wetherall, D. J. (2021). Computer Networks (6th ed.). Pearson.
2. Kurose, J. F., & Ross, K. W. (2022). Computer Networking: A Top-Down Approach (8th
ed.). Pearson.
3. Stallings, W. (2016). Foundations of Modern Networking: SDN, NFV, QoE, IoT, and
Cloud. Addison-Wesley Professional.
4. Kleinrock, L. (1975). Queueing Systems, Volume 1: Theory. Wiley-Interscience.
5. Nayak, A., & Stojmenovic, I. (2025). Wireless Sensor and Actuator Networks: Algorithms
and Protocols for Scalability and Topology Control. Software Engineering Journals, 18(2),
89-104.
