OPTIK SHAFFOF FOTOELEKTR MATERIALLARI (ITO,FTO,TIO VA BOSHQALAR) TAHLILI
Keywords:
KALIT SO‘ZLAR: TCO, ITO, AZO, FTO, optik shaffoflik, list qarshiligi, Haacke FOM, UV-Vis, Hall.xAbstract
ANOTATSIYA: Optik shaffof fotoelektr materiallari, ayniqsa shaffof
oʻtkazuvchi oksidlar (TCOs), zamonaviy optoelektronika, jumladan quyosh
batareyalari, sensorlar va aqlli oynalar kabi qurilmalarning ajralmas qismidir. Ushbu
materiallar yuqori optik shaffoflikni elektr oʻtkazuvchanligi bilan uygʻunlashtirib,
fotonlarning yutuvchi qatlamga erkin oʻtishini taʼminlaydi, shu bilan birga hosil
boʻlgan zaryad tashuvchilarni samarali yigʻadi [1]. Ularning asosiy vazifasi quyosh
nurini maksimal darajada oʻtkazish va shu bilan birga minimal elektr qarshilikka ega
boʻlishdir. TCO materiallarining xususiyatlari, masalan, ularning band oraligʻi, zaryad
tashuvchilar konsentratsiyasi va harakatchanligi, ularning samaradorligini belgilaydi.
Ushbu xususiyatlar materialning sintez usuli, qalinligi va doping darajasiga bogʻliq
boʻlib, ularni optimallashtirish orqali qurilma ish faoliyatini sezilarli darajada oshirish
mumkin. Shaffof oʻtkazuvchi materiallarga boʻlgan talab, energiya samaradorligi va
barqarorlikka qaratilgan global tendensiyalar tufayli tobora ortib bormoqda [2].
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Mirziyoyev Sh.M. Yangi Oʻzbekiston taraqqiyot strategiyasi. Toshkent:
Oʻzbekiston, 2022. B. 120-135
2. Abdullayev A.A. Qayta tiklanuvchi energiya manbalari: nazariya va amaliyot.
Toshkent: Fan va texnologiya, 2023. B. 88-105
3. Karimov B.I. Fotovoltaik tizimlar va ularning samaradorligi. Samarqand:
Samarqand davlat universiteti nashriyoti, 2021. B. 45-60
4. Ahmedov D.E. Optik materiallar fizikasi va texnologiyasi. Toshkent: Universitet,
2024. B. 110-125
5. Siddiqov U.R. Shaffof quyosh elementlari: yangi avlod texnologiyalari. Fargʻona:
Fargʻona politexnika instituti nashriyoti, 202¹2. B. 70-85
