GLOBALLASHUV DAVRIDA O‘ZBEK TILIGA KIRIB KELAYOTGAN INGLIZCHA SO‘ZLAR MUAMMOSI
Keywords:
Kalit so‘zlar: globallashuv, o‘zlashma so‘zlar, ingliz tili, o‘zbek tili, leksika, til taraqqiyoti, ijtimoiy tarmoqlar, lingvistika, kommunikatsiya, til me’yorlari, zamonaviy til jarayonlari.Abstract
ANNOTATSIYA
Mazkur maqolada globallashuv jarayonlarining o‘zbek tili rivojiga ta’siri hamda
ingliz tilidan kirib kelayotgan o‘zlashma so‘zlarning zamonaviy o‘zbek tilidagi o‘rni
va ahamiyati tahlil qilinadi. XXI asrda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining
jadal rivojlanishi, internet tarmog‘ining keng ommalashuvi, xalqaro iqtisodiy va
madaniy aloqalarning kuchayishi natijasida ingliz tili dunyo miqyosida yetakchi
kommunikativ vositalardan biriga aylandi. Ushbu jarayon o‘zbek tilining lug‘at
tarkibiga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatib, turli sohalarda yangi atama va tushunchalarning
ingliz tilidan o‘zlashishiga sabab bo‘lmoqda.
Tadqiqot davomida zamonaviy o‘zbek tilida qo‘llanilayotgan inglizcha
o‘zlashmalarning lingvistik xususiyatlari, ularning qo‘llanish doirasi hamda til
me’yorlariga ta’siri o‘rganildi. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar, ommaviy axborot
vositalari va kundalik nutqda faol ishlatilayotgan inglizcha birliklarning qo‘llanish
sabablari tahlil qilinib, ularning o‘zbekcha muqobillari bilan bog‘liq masalalar
yoritildi. Maqolada inglizcha o‘zlashmalarning til taraqqiyotiga xizmat qiluvchi
jihatlari bilan bir qatorda, ularning me’yordan ortiq qo‘llanilishi natijasida yuzaga
kelishi mumkin bo‘lgan ayrim muammolar ham ko‘rib chiqiladi.
Tadqiqot natijalari globallashuv sharoitida o‘zbek tilining leksik rivojlanish
tendensiyalarini aniqlash, tilning milliy xususiyatlarini saqlab qolish hamda yangi
o‘zlashmalarni me’yoriy qo‘llash bo‘yicha ilmiy xulosalar chiqarishga xizmat qiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Раҳматуллаев Ш. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Universitet, 2006.
2. Ҳожиев А. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston
milliy ensiklopediyasi, 2002.
3. Шоабдураҳмонов Ш., Asqarova M., Hojiyev A. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. –
Toshkent: O‘qituvchi, 1980.
4. Раҳматуллаев Ш. O‘zbek tilining izohli lug‘ati (5 jild). – Toshkent: O‘zbekiston
milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.
5. Crystal D. English as a Global Language. – Cambridge: Cambridge University
Press, 2003.
6. Yule G. The Study of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 2010.
7. Crystal D. Language and the Internet. – Cambridge: Cambridge University Press,
2006.
8. Раҳматуллаев Ш. Til va jamiyat. – Toshkent: Fan, 2010.
9. Kibrik A. A. Introduction to Linguistics. – Moscow: Nauka, 2011.
10. O‘zbekiston Respublikasi “Davlat tili haqida”gi Qonuni. – Toshkent, 1989
(o‘zgartirishlar bilan).
11. Hozirgi zamon o‘zbek tilshunosligi bo‘yicha ilmiy maqolalar to‘plami. –
Toshkent: Fan va texnologiya, 2015.
12. Internet va ijtimoiy tarmoqlarda qo‘llanilayotgan inglizcha o‘zlashmalar bo‘yicha
ilmiy maqolalar (turli mualliflar).
