GIPOVOLEMIK SHOKDA ORGANIZMNING KOMPENSATOR JAVOB REAKSIYALARI VA ULARNING KLINIK AHAMIYATI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Gipovolemik shok, kompensator reaksiyalar, simpatik-adrenal tizim, renin–angiotenzin–aldosteron tizimi, antidiuretik gormon, periferik vazokonstriksiya, markazlashgan qon aylanishi, mikrosirkulyatsiya, to‘qima perfuziyasi, gemodinamika, metabolik atsidoz, intensiv terapiya, reanimatsiya.Abstract
Annotatsiya. Gipovolemik shok organizmda aylanib yuruvchi qon hajmining
keskin kamayishi natijasida rivojlanadigan, to‘qimalar perfuziyasi va kislorod yetkazib
berilishining buzilishi bilan kechuvchi kritik holat hisoblanadi. Mazkur maqolada
gipovolemik shok rivojlanishida yuzaga keladigan asosiy kompensator javob
reaksiyalari, jumladan simpatik-adrenal tizim faollashuvi, renin–angiotenzin–
aldosteron tizimi aktivatsiyasi, antidiuretik gormon sekretsiyasining ortishi, periferik
vazokonstriksiya, markazlashgan qon aylanishi va mikrosirkulyator moslashuv
mexanizmlarining patofiziologik asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, ushbu
kompensator mexanizmlarning gemodinamik barqarorlikni saqlashdagi o‘rni, ularning
dekompensatsiya bosqichiga o‘tish mexanizmlari hamda intensiv terapiya
amaliyotidagi klinik ahamiyati yoritilgan. Gipovolemik shokning erta bosqichlarida
kompensator reaksiyalar hayotiy muhim a’zolar perfuziyasini vaqtincha saqlab
qolishga xizmat qilsa-da, uzoq davom etgan gipoperfuziya hujayraviy metabolizm
buzilishlari, metabolik atsidoz, ko‘p a’zoli yetishmovchilik va letallik xavfining
ortishiga olib keladi. Shu sababli kompensator javob reaksiyalarini chuqur o‘rganish
va ularning klinik belgilarini o‘z vaqtida aniqlash reanimatsion tadbirlarning
samaradorligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. O‘tkirov A.A. Reanimatsiya va intensiv terapiya asoslari. Toshkent, 2019. 112–
118-betlar.
2. Karimov Sh.B. Shok holatlari patofiziologiyasi. Toshkent, 2020. 85–92-betlar.
3. Yusupov M.K. Anesteziologiya va reanimatologiya. Toshkent, 2018. 140–147-
betlar.
4. Ismailov D.R. Kritik holatlarda gemodinamika. Toshkent, 2021. 55–63-betlar.
5. Abdullayev N.T. Jarrohlikda shok va uning turlari. Toshkent, 2017. 98–105-betlar.
6. Raximov F.F. Intensiv terapiya asoslari. Toshkent, 2022. 120–129-betlar.
7. Saidov A.A. Mikrosirkulyatsiya buzilishlari. Toshkent, 2019. 66–74-betlar.
8. Husanov B.M. Klinik fiziologiya. Toshkent, 2020. 150–158-betlar.
9. Tursunov J.J. Gemorragik shok va davolash prinsiplari. Toshkent, 2021. 73–81-
betlar.
10. Normatov E.E. Reanimatsiyada klinik yondashuvlar. Toshkent, 2018. 101–109-
betlar.
11. Петров В.И. Интенсивная терапия критических состояний. Москва, 2020. с.
210–218.
12. Сидоров А.П. Патофизиология шока. Санкт-Петербург, 2019. с. 95–103.
13. Кузнецов М.В. Реаниматология. Москва, 2021. с. 130–138.
14. Vincent J.L. Critical Care Medicine. London, 2018. pp. 250–259.
Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. 14th edition, 2020. pp.
280–289.
