BO‘LMACHALAR FIBRILLYATSIYASI BO‘LGAN BEMORLARDA TROMBOEMBOLIK ASORATLAR XAVFINI BAHOLASHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi, tromboemboliya, bosh miya insultlari, chap bo‘lmacha, tromb hosil bo‘lishi, gemodinamik buzilish, qon ivish tizimi, ultratovush tekshiruv, xavfni baholash, antitrombotik davolash, klinik stratifikatsiya, yurak ritm buzilishi.Abstract
Annotatsiya. Bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi yurak ritmining eng ko‘p
uchraydigan barqaror buzilishlaridan biri bo‘lib, u chap bo‘lmacha ichida qon
oqimining sekinlashishi, gemodinamik o‘zgarishlar va tromb hosil bo‘lishiga moyillik
ortishi bilan xarakterlanadi. Ushbu patologik holatning eng og‘ir asoratlaridan biri
tizimli tromboemboliyalar, xususan bosh miya qon aylanishining o‘tkir buzilishlari
hisoblanadi. Shu sababli tromboembolik asoratlar xavfini erta aniqlash va klinik
jihatdan asoslangan stratifikatsiya qilish zamonaviy kardiologiya amaliyotida muhim
o‘rin tutadi. Hozirgi klinik yondashuvlarda xavfni baholash asosan bemorning yosh,
arterial qon bosimi, yurak yetishmovchiligi, qandli diabet, oldingi insult yoki tranzitor
ishemik xuruj kabi omillarni kompleks tahlil qilishga asoslanadi. Biroq faqat klinik
belgilar asosida xavfni aniqlash barcha bemorlarda yetarli aniqlik bermasligi sababli,
qo‘shimcha instrumental va laborator ko‘rsatkichlar ham qo‘llanilmoqda. Chap
bo‘lmacha hajmi va funksional holati, bo‘lmacha ichidagi qon oqimining xususiyatlari,
shuningdek, tromb hosil bo‘lishiga sharoit yaratuvchi anatomik o‘zgarishlar maxsus
ultratovush tekshiruvlari yordamida baholanadi. Bundan tashqari, qon ivish tizimi
faolligini aks ettiruvchi laborator ko‘rsatkichlar va yallig‘lanish jarayonlari bilan
bog‘liq o‘zgarishlar tromboembolik xavfning chuqurroq baholanishiga imkon beradi.
Zamonaviy yondashuvlar klinik, instrumental va laborator ma’lumotlarni birlashtirgan
holda individual xavf darajasini aniqlash va antitrombotik davolash taktikasini
asoslashga qaratilgan. Ushbu maqolada bo‘lmachalar fibrillyatsiyasida tromboembolik
asoratlar xavfini baholashning zamonaviy klinik va diagnostik yondashuvlari tahlil
qilinadi hamda ularning amaliy tibbiyotdagi ahamiyati yoritiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Abdullayev Sh.Sh. Yurak ritm buzilishlari va ularning asoratlari. – Toshkent:
Tibbiyot nashriyoti, 2021. – 145–152-betlar.
2. Akbarov B.B. Kardiologiyada tromboembolik asoratlar. – Toshkent: Abu Ali ibn
Sino, 2020. – 98–105-betlar.
3. Axmedov U.U. Bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi patofiziologiyasi. – Toshkent: Fan va
texnologiya, 2022. – 67–74-betlar.
4. Bakirov D.D. Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari. – Toshkent: Tibbiyot, 2019. –
210–218-betlar.
5. Karimov N.N. Kardial aritmiyalar diagnostikasi. – Toshkent: Meditsina, 2020. –
132–140-betlar.
6. Mirzaev A.A. Antikoagulyant terapiya asoslari. – Toshkent: Tibbiyot nashriyoti,
2021. – 55–63-betlar.
7. Nazarov F.F. Kardiologiyada zamonaviy diagnostika usullari. – Toshkent: Fan,
2023. – 88–96-betlar.
8. Omonov S.S. Yurak bo‘lmachalari fibrillyatsiyasi klinikasi. – Toshkent: Tibbiyot
akademiyasi, 2022. – 101–109-betlar.
9. Rasulov J.J. Tromboz va emboliya mexanizmlari. – Toshkent: Medpress, 2020. –
73–81-betlar.
10. Yuldoshev I.I. Kardiologiyada laborator diagnostika. – Toshkent: Ilm ziyo, 2021. –
119–127-betlar.
11. Иванов П.П. Фибрилляция предсердий и риск инсульта. – Москва: ГЭОТАР-
Медиа, 2020. – 54–62 с.
12. Кузнецов А.А. Тромбоэмболические осложнения в кардиологии. – Санкт-
Петербург: СпецЛит, 2021. – 110–118 с.
13. Петров В.В. Современные методы антикоагулянтной терапии. – Москва:
Медицина, 2019. – 76–84 с.
14. Kirchhof P. et al. Atrial fibrillation management and stroke prevention. – European
Heart Journal, 2020. – 200–210 pp.
15. Lip G.Y.H. Thromboembolism risk in atrial fibrillation. – Journal of Cardiology,
2021. – 150–158 pp.
