O‘QUVCHILARNING O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA NUTQIY KOMPETENSIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH (4-SINFLAR MISOLIDA)
Keywords:
Kalit so‘zlar: o‘qish savodxonligi, nutqiy kompetensiya, boshlang‘ich ta'lim, 4-sinf, metodika, kommunikativ yondashuv, matn bilan ishlash, kognitiv faollik.Abstract
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta'limning 4-sinf o‘quvchilarida o‘qish
savodxonligi darslarida nutqiy kompetensiyalarni takomillashtirish metodikasi ilmiy-
nazariy va amaliy jihatdan tahlil etilgan. Maqolada nutqiy kompetensiyaning tarkibiy
qismlari, ularni rivojlantirish omillari hamda zamonaviy ta'lim metodlari bilan
uyg‘unlashtirilgan interfaol yondashuvlar ko‘rib chiqilgan. O‘qish savodxonligi
kontseptsiyasining xalqaro standarti (PISA, PIRLS) asosida 4-sinf o‘quvchilariga
mo‘ljallangan metodologik tizim ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari shuni
ko‘rsatdiki, matn bilan ishlashning kommunikativ, kognitiv va lingvistik jihatlarini
birlashtiradigan kompleks metodlar qo‘llanilganda nutqiy kompetensiyani
rivojlantirish samaradorligi sezilarli darajada oshadi. Maqola o‘qituvchilar, metodistlar
va ta'lim sohasidagi tadqiqotchilar uchun amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Carnine, D., Silbert, J., Kame'enui, E. J., & Tarver, S. G. (2014). Direct instruction
reading (6th ed.). Pearson.
2. Duke, N. K., & Pearson, P. D. (2002). Effective practices for developing reading
comprehension. In A. E. Farstrup & S. J. Samuels (Eds.), What research has to say
about reading instruction (pp. 205–242). International Reading Association.
3. Krashen, S. D. (1985). The input hypothesis: Issues and implications. Longman.
4. Kumul, J. (1983). Towards a realization of psycholinguistic principles in the ESL
reading class. Language Learning, 33(1), 135–148.
5. Mahmudov, N. va boshq. (2018). O‘zbek tili darslarida kommunikativ yondashuv:
nazariya va amaliyot. Toshkent: O‘qituvchi.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi "2020–2025-
yillarda O‘zbekiston Respublikasining umumiy o‘rta ta'lim tizimini rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida"gi Farmoni. PF-6108-son.
7. Pearson, P. D., & Gallagher, M. C. (1983). The instruction of reading
comprehension. Contemporary Educational Psychology, 8(3), 317–344.
8. PIRLS 2021 International Results in Reading. (2022). IEA. https://pirls2021.org
9. Pressley, M., et al. (1992). Beyond direct explanation: Transactional instruction of
reading comprehension strategies. Elementary School Journal, 92(5), 513–555.
10. RAND Reading Study Group. (2002). Reading for understanding: Toward an R&D
program in reading comprehension. RAND Corporation.
11. Rumelhart, D. E. (1977). Toward an interactive model of reading. In S. Dornic
(Ed.), Attention and performance VI (pp. 573–603). Academic Press.
12. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological
processes. Harvard University Press.
13. Xoliqov, A. A. (2019). Boshlang‘ich sinflarda nutqiy kompetensiyani
rivojlantirish. Pedagogika, (4), 45–52.
14. Muxtarov A. Boshlang'ich sinflarda ona tilini o'qitish metodikasi. Toshkent:
Sharq, 2010.
15. Nazarova M. Interfaol metodlarning boshlang'ich ta'limdagi samaradorligi.
Toshkent: Fan va texnologiya, 2020.
16. Toshmatov B. Boshlang'ich sinflarda interfaol ta'lim texnologiyalari. Toshkent,
2018.
17. Yusupova Sh. Nutq o'stirish metodikasi. Toshkent: O'qituvchi, 2015.
