KVARS QUMLARIDAN MAGNIYOTERMIK QAYTARISH USULIDA TEXNIK KREMNIY OLISH TEXNOLOGIYASINI OPTIMALLASHTIRISH
Keywords:
Tayanch so‘zlar: elektr, energiya, kvarts, kvartsit, harorat, mineral, kremniy, qaytaruvchi, alyuminiy, magniy, uglerod, elektr pech.Abstract
Аnnotatsiya. Ushbu ilmiy ishda Surxondaryo viloyatining Jarqoʻrgʻon, Termiz,
Sherobod tumanlari hamda Uchqizil hududidagi kvars qumlarining kimyoviy tarkibi,
ularni boyitish usullari va magniyotermik qaytarish orqali texnik kremniy (TK) olish
jarayonlari oʻrganildi. Kvars qumlari dastlab XRD (rentgen fazaviy tahlil) va XRF
(rentgen-flouresans) usullarida tahlil qilinib, tarkibidagi SiO 2 miqdori va qoʻshimcha
aralashmalar aniqlandi. Magniyotermik qaytarish jarayonida SiO 2 :Mg mol nisbati (1:2,
1:3, 1:4, 1:7) va harorat (600-1800°C) hamda vaqt (2-10 soat) parametrlarining taʼsiri
oʻrganildi. Eng yaxshi natija 800°C da 6 soat davomida 1:2 mol nisbatda olib borilgan
tajribada qayd etildi, bunda texnik kremniyning tozaligi ≈87% ga yetdi. Olingan
mahsulot 773 markali kremniy sifatida siluminlar, ferrosilitsidlar va kremniyorganik
birikmalar ishlab chiqarishda qoʻllanilishi mumkin. Tadqiqot natijalari mahalliy
xomashyodan sanoat uchun arzon va samarali texnik kremniy olish imkoniyatini
koʻrsatdi.
References
Аdabiyotlar ro‘yxati
1. Баранов Н.Н. Прямое преобразование энергии для автономной
энергетики.//Энергия:экономика, техника, экология. 2000.-№8.-с.23-34.
2. Стребков Д.С., Пинов А.Б. Фотоэлектричество проблемы и
перспективы.//Возобновляемая энергия.- 2021.-№1.-с.21-26.
3. Свен Уделл. Солнечная энергетика и другие альтернативные источники
энергии. М.:3нание.88.
4. Hamakawa М. Solar photovoltaics recent progress and its new
role.//Optoelectronics- Dev.and.Tech. -2004 v.5.- № 2.- pp. 113-125.
5. Программа ALTENER и другие программы ЕК по развитию возобновляемой
энергии.// Возобновляемая энергия. -2000.-№10-С6.
6. Kozlov A.V., Yurchenko A.V. The long-term prediction of silicon solar batteries
functioning for any geographical region. // Proceedings of 22st European PV Solar
Energy Conference and Exhibition, Milan 3-7 September 2007 pp. 3019 - 3022
7. Будагян Б.Г., Шерченков А.А., Бердников А.Е., Черномордик В.Д.
Высокоскоростной метод осаждения аморфного кремния. Микроэлектроника,
2000, т. 29, вып. 6, с. 442-448.
8. O‘zbekiston milliy entsiklopediyasi., 2006 y. Toshkent.
9. Aghion, E., Golub, G. (2006). Production Technologies of Magnesium. In:
Magnesium Technology. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/3-540-
30812-1_2
10. Скальный А. В. Химические элементы в физиологии и экологии человека. -
М.: Издательский дом «ОНИКС 21 век»: Мир, 2004. - 216 с.
11. Chen, Y., et al. (2022). “Magnesiothermic reduction of silica: A review” Journal
of Alloys and Compounds, 895, 162598.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Geologiya va mineral resurslar davlat qoʻmitasi.
(2021). “Oʻzbekiston kvars konlari geologik hisoboti”.
13. Z. Liu, X. Zhang, “Kinetics of magnesiothermic reduction of
SiO 2 ”, Thermochimica Acta, 2020, 689, 178617.