OILAVIY MUHITINING BOLALAR SHAXS SIFATIDA SHAKLLANISHI VA KASB TANLASHIGA TA’SIRI
Keywords:
Kalit so‘zlar: oila muhiti, shaxs shakllanishi, kasb tanlash, kasbiy yo‘naltirish, o‘quvchi, ota-ona, tarbiya, motivatsiya, kasbiy qiziqish, qobiliyat, psixologik muhit, oilaviy qadriyatlar, kasbiy o‘zini o‘zi belgilash, psixologik xizmat, hamkorlik.Abstract
Ota-onalar farzandning qiziqishlari, qobiliyatlari va individual xususiyatlarini
kuzatib borish orqali unga mos kasbiy yo‘nalishni aniqlashda yordam berishlari
mumkin. Farzandning muvaffaqiyatlarini rag‘batlantirish, uning qiziqishlariga e’tibor
qaratish va kasblar haqidagi bilimlarini kengaytirish kasb tanlash motivatsiyasining
shakllanishiga xizmat qiladi. Bolaning shaxs sifatida shakllanishi murakkab va
uzluksiz jarayon bo‘lib, unda biologik, psixologik va ijtimoiy omillar o‘zaro
uyg‘unlashadi. Ushbu jarayonda oila eng muhim ijtimoiy institut sifatida namoyon
bo‘ladi. Chunki bola dunyoga kelgan ilk kunlaridan boshlab oila a’zolari bilan
muloqotda bo‘ladi, ularning xulq-atvori, qadriyatlari va hayot tarzini kuzatadi hamda
asta-sekin o‘zlashtiradi. Shuning uchun oiladagi muhit bolaning xarakteri,
dunyoqarashi, o‘ziga bo‘lgan munosabati va kelajakdagi hayotiy maqsadlarining
shakllanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Oilada hukm suradigan sog‘lom psixologik
muhit bolaning har tomonlama rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratadi. Ota-onaning
mehribonligi, qo‘llab-quvvatlashi va farzand fikriga hurmat bilan munosabatda
bo‘lishi bolada o‘ziga ishonch, mas’uliyat va mustaqillik kabi muhim sifatlarni
rivojlantiradi. Bunday muhitda voyaga yetayotgan o‘quvchilar o‘z qobiliyatlarini erkin
namoyon etadi, yangi bilimlarni egallashga intiladi va kelajagi haqida mustaqil fikr
yuritishga odatlanadi. Aksincha, oiladagi doimiy nizolar, zo‘riqishlar, befarqlik yoki
haddan tashqari nazorat bolaning ruhiy holatiga salbiy ta’sir etib, uning shaxsiy
rivojlanishi va kasbiy yo‘nalishini aniqlashida qiyinchiliklar tug‘dirishi mumkin. Kasb
tanlash inson hayotidagi eng muhim qarorlardan biri hisoblanadi. Mazkur jarayonning
muvaffaqiyatli kechishi ko‘p jihatdan oiladagi tarbiya va ota-onalarning munosabatiga
bog‘liq.
References
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati
1. Karimova V.M. Pedagogik psixologiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2018..
2. G‘oziev E.G‘. Yosh davrlari psixologiyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2015.
3. Davletshin M.G. Umumiy psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy
ensiklopediyasi, 2017.
4. Muslimov N.A. Ta’lim jarayonida shaxs rivoji. – Toshkent: Innovatsiya,
2019. Ta’lim va rivojlanish, 3(1), 33-40.
5. Vygotskiy L.S. Tafakkur va nutq. – Moskva: Pedagogika, 2016.
6. Shamsiev, B. (2022). Psixologik maslahat va treninglar maktabda. Pedagogik
amaliyot, 5(3), 22-29.
7. Abduraxmonov F.X. Ta’limda psixologik xizmat. – Toshkent: Fan, 2021
8. Internet ma’lumotlari
