QORA VA RANGLI METALLAR
Keywords:
Kalit so‘zlar:Qora metallar, rangli metallar, temir, po‘lat, cho‘yan, alyuminiy, mis, rux, nikel, metallurgiya, qotishmalar, korroziya, mexanik xossalar, sanoat, mashinasozlik, qurilish, energetika, metall ishlab chiqarish, metall resurslari, texnologiya.Abstract
Annotatsiya
Mazkur maqolada qora va rangli metallarning turlari, tarkibi, xossalari hamda
sanoatdagi ahamiyati yoritilgan. Qora metallar tarkibida asosan temir elementi mavjud
bo‘lib, ularga cho‘yan va po‘lat kiradi. Rangli metallar esa temirdan tashqari barcha
metallardan tashkil topgan bo‘lib, mis, alyuminiy, rux, qalay, nikel va boshqa
metallarni o‘z ichiga oladi. Maqolada ushbu metallarning fizik, kimyoviy va mexanik
xususiyatlari, ularning ishlab chiqarish texnologiyalari hamda qurilish, mashinasozlik,
energetika va boshqa tarmoqlardagi qo‘llanilish sohalari tahlil qilingan. Shuningdek,
metallarning korroziyaga chidamliligi, mustahkamligi va iqtisodiy samaradorligi
haqida ma’lumotlar berilgan. Qora va rangli metallarning zamonaviy sanoat rivojidagi
o‘rni hamda ulardan oqilona foydalanishning ahamiyati yoritib berilgan.Bugungi
kunda metallurgiya sanoati mamlakat iqtisodiyotining muhim tarmoqlaridan biri
hisoblanadi. Metallarga bo‘lgan talabning ortib borishi yangi texnologiyalarni joriy
etish va sifatli mahsulotlar ishlab chiqarishni talab etmoqda. Qora metallar yuqori
mustahkamligi va nisbatan arzonligi bilan ajralib tursa, rangli metallar yengilligi, elektr
va issiqlik o‘tkazuvchanligi hamda korroziyaga chidamliligi bilan muhim ahamiyat
kasb etadi. Shu sababli ushbu metallarning xususiyatlarini chuqur o‘rganish va
amaliyotda samarali qo‘llash dolzarb masalalardan biri hisoblanadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
A. V. Kurdyumov. Metallshunoslik asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
R. A. Mavlonov. Materialshunoslik va metall texnologiyasi. – Toshkent: Fan va
texnologiya, 2021.
Sh. S. Yusupov. Metallurgiya asoslari. – Toshkent: Tafakkur, 2019.
I. N. Fridlyander. Metallar va qotishmalar texnologiyasi. – Moskva:
Mashinostroyeniye, 2018.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan
tavsiya etilgan materialshunoslik darsliklari va o‘quv qo‘llanmalari.
Metallurgiya va materialshunoslik bo‘yicha ilmiy maqolalar hamda elektron
manbalar.
