RIVOJLANAYOTGAN MAMLAKATLARNING EKSPORTINI CHEKLOVCHI OMIL SIFATIDA NOTARIF TO‘SIQLAR
Keywords:
Kalit so‘zlar: notarif to‘siqlar, rivojlanayotgan mamlakatlar, eksport cheklovlari, savdo to‘siqlari, iqtisodiy ta'sir, SPS choralar.Abstract
Annotatsiya. Rivojlanayotgan mamlakatlarning eksportini cheklovchi omil
sifatida notarif to‘siqlar (NTT) global savdo tizimida tobora muhim rol o‘ynab
bormoqda. Ushbu maqola NTTning rivojlanayotgan mamlakatlar eksportiga ta'sirini
chuqur o‘rganadi, ularning turli shakllari, iqtisodiy oqibatlari, mintaqaviy farqlari va
rivojlanish traektoriyasiga ta'sirini batafsil tahlil qiladi. Ilmiy tadqiqotlar va statistik
ma'lumotlar asosida, NTTning eksport hajmini 20-40% ga qisqartirishi mumkinligi
ko‘rsatilgan, bu esa qashshoqlikni oshirish va iqtisodiy o‘sishni sekinlashtirishga olib
keladi. Maqola NTTning Afrika, Osiyo, Lotin Amerikasi va O‘rta Sharq kabi
mintaqalarda qo‘llanilishi, ularning sabablari, oqibatlari va bartaraf etish yo‘llarini
muhokama qiladi. Tadqiqot natijalari rivojlanayotgan mamlakatlar uchun savdo
siyosatini yaxshilash, xalqaro shartnomalarni kuchaytirish va milliy imkoniyatlarni
rivojlantirish bo‘yicha batafsil tavsiyalar beradi, bu esa iqtisodiy o‘sish, ishsizlikni
kamaytirish va qashshoqlikni bartaraf etishga yordam beradi. Ushbu mavzu yuqori
dolzarblik va ahamiyatga ega, chunki NTTning ko‘payishi savdo erkinligini cheklab,
rivojlanayotgan mamlakatlarning global bozordagi o‘rnini zaiflashtirib, ularni
rivojlangan mamlakatlardan orqada qoldiradi. Bundan tashqari, maqola NTTning iqlim
o‘zgarishi, texnologik rivojlanish va pandemiya kabi zamonaviy muammolar bilan
bog‘liqligini ko‘rib chiqadi, bu esa mavzuni yanada kengroq kontekstda o‘rganishga
imkon beradi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. OECD. (2005). Analysis of Non-Tariff Barriers of Concern to Developing
Countries (OECD Trade Policy Papers, No. 16). OECD Publishing.
https://www.oecd.org/en/publications/analysis-of-non-tariff-barriers-of-concern-to-
developing-countries_223281783722.html
2. Murina, M., & Nicita, A. (2017). The effect of reducing information
asymmetry on loan price and quantity in the African banking industry. Journal of African Business, 18(1), 1-15.
https://www.researchgate.net/publication/299821575_Non-
tariff_Barriers_of_Concern_to_Developing_Countries
3. World Bank. (2022). Non-Tariff Measures, Import Competition, and
Exports. World Bank Group.
https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/b56578f9-c9b5-5af2-bade-
eba83cd7d96a
4. Arita, S., & Beckman, J. (2024). Non-tariff barriers to trade. Journal of
Law, Economics, and Organization. https://academic.oup.com/jleo/advance-
article/doi/10.1093/jleo/ewae023/7750010
5. Rahman, M. M., & Ara, L. A. (2024). Implications of tariff and non-tariff
barriers for an export. SSRN Electronic Journal.
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4850019
6. International Monetary Fund. (2001). Global Trade Liberalization and the
Developing Countries. IMF Issues Brief.
https://www.imf.org/external/np/exr/ib/2001/110801.htm
7. World Trade Organization. (2019). A Practical Guide to the Economic
Analysis of Non-Tariff Measures. WTO Publications.
https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/non_tariff_measures_e.pdf
8. ICPE. (n.d.). Non-tariff measures a trade barrier for developing countries.
ICPE Publications. https://www.icpe.int/images/publications/Article1_pp_1-17.pdf
9. Siddiqui, K. (2023). Non-Tariff Barriers and Their Effect on Export:
Evidence from 5 ASEAN Countries. Munich Personal RePEc Archive.
https://mpra.ub.uni-muenchen.de/118781/
10. Wikipedia contributors. (2024). Non-tariff barriers to trade. In Wikipedia,
The Free Encyclopedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Non-tariff_barriers_to_trade
11. UNCTAD. (2009). NON-TARIFF MEASURES: Evidence from Selected
Developing Countries. UNCTAD Publications.
https://unctad.org/system/files/official-document/ditctab20093_en.pdf
12. UNCTAD. (2018). The Unseen Impact of Non-Tariff Measures.
UNCTAD Publications. https://unctad.org/system/files/official-
document/ditctab2018d2_en.pdf
13. Cadot, O., & Gourdon, J. (2016). Non-tariff measures, preferential trade
agreements, and prices: new evidence. Review of World Economics, 152(2), 227-249.
https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/cc60a414-a245-418c-
bc02-c624806c1415
14. Beghin, J. C., & Bureau, J. C. (2001). Quantification of sanitary,
phytosanitary, and technical barriers to trade for trade policy analysis. Iowa State
University Working Papers. https://www.researchgate.net/publication/356950013_Non-
tariff_measures_a_trade_barrier_for_developing_countries%27_agricultural_process
ed_products_exports
15. Kee, H. L., Nicita, A., & Olarreaga, M. (2009). Estimating trade
restrictiveness indices. The Economic Journal, 119(534), 172-199.
https://www.usitc.gov/publications/332/EC200606Ar.pdf
16. Dhingra, S., Freeman, R., & Huang, H. (2022). The Impact of Non‐tariff
Barriers on Trade and Welfare. Economica, 90(357), 140-177.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ecca.12450
17. Niu, Z., Liu, C., Gunessee, S., & Milner, C. (2018). Non-tariff and overall
protection: evidence across countries and over time. Review of World Economics,
154(4), 675-703. https://www.econstor.eu/bitstream/10419/156196/1/861878264.pdf
18. Fugazza, M., & Maur, J. C. (2008). Non-tariff barriers in computable
general equilibrium modelling. Policy Issues in International Trade and Commodities
Study Series No. 38. UNCTAD. https://unctad.org/system/files/official-
document/itcdtab58_en.pdf
19. Brenton, P., & Chemutai, V. (2021). The Trade and Climate Change
Nexus: The Urgency and Opportunities for Developing Countries. World Bank
Publications. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/46a37492-
6aae-5cc5-b629-b536ee3801a4
20. Evenett, S. J. (2019). Protectionism, state discrimination, and
international business since the onset of the Global Financial Crisis. Journal of
International Business Policy, 2(1), 9-36.
https://blogs.worldbank.org/en/developmenttalk/navigating-the-complex-world-of-
non-tariff-measures
21. UNCTAD. (2020). Brexit: Beyond Tariffs - The Role of Non-Tariff
Measures and the Impact on Developing Countries. UNCTAD Research Paper No. 42.
https://unctad.org/publication/brexit-beyond-tariffs-role-non-tariff-measures-and-
impact-developing-countries
22. Hoekman, B., & Shepherd, B. (2021). Who profits from trade facilitation
initiatives? Implications for African countries. Journal of African Trade, 2(1-2), 51-70.
https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/3e3612ba-f59f-4949-a715-
df11d94f2970
23. Ederington, J., & Ruta, M. (2016). Non-tariff measures and the world
trading system. In Handbook of Commercial Policy (Vol. 1, pp. 211-277). Elsevier.
https://documents1.worldbank.org/curated/en/099618302272351037/pdf/IDU08ddca
a260b1ed047e80b4950d3f0a1acbd2f.pdf