RIVOJLANAYOTGAN MAMLAKATLARNING EKSPORTINI CHEKLOVCHI OMIL SIFATIDA NOTARIF TO‘SIQLAR

Authors

  • Raximboyev Baxtiyor Ravshan o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: notarif to‘siqlar, rivojlanayotgan mamlakatlar, eksport cheklovlari, savdo to‘siqlari, iqtisodiy ta'sir, SPS choralar.

Abstract

Annotatsiya.  Rivojlanayotgan  mamlakatlarning  eksportini  cheklovchi  omil 
sifatida  notarif  to‘siqlar  (NTT)  global  savdo  tizimida  tobora  muhim  rol  o‘ynab 
bormoqda. Ushbu maqola NTTning rivojlanayotgan mamlakatlar eksportiga ta'sirini 
chuqur o‘rganadi, ularning turli shakllari, iqtisodiy oqibatlari, mintaqaviy farqlari va 
rivojlanish traektoriyasiga ta'sirini batafsil tahlil qiladi. Ilmiy tadqiqotlar va statistik 
ma'lumotlar  asosida,  NTTning  eksport hajmini  20-40%  ga qisqartirishi  mumkinligi 
ko‘rsatilgan, bu esa qashshoqlikni oshirish va iqtisodiy o‘sishni sekinlashtirishga olib 
keladi.  Maqola  NTTning  Afrika,  Osiyo,  Lotin  Amerikasi  va  O‘rta  Sharq  kabi 
mintaqalarda  qo‘llanilishi,  ularning  sabablari,  oqibatlari  va  bartaraf  etish  yo‘llarini 
muhokama  qiladi.  Tadqiqot  natijalari  rivojlanayotgan  mamlakatlar  uchun  savdo 
siyosatini  yaxshilash,  xalqaro  shartnomalarni  kuchaytirish  va  milliy  imkoniyatlarni 
rivojlantirish  bo‘yicha  batafsil  tavsiyalar  beradi, bu  esa  iqtisodiy  o‘sish,  ishsizlikni 
kamaytirish va  qashshoqlikni  bartaraf  etishga  yordam  beradi. Ushbu  mavzu  yuqori 
dolzarblik va ahamiyatga ega, chunki NTTning ko‘payishi savdo erkinligini cheklab, 
rivojlanayotgan  mamlakatlarning  global  bozordagi  o‘rnini  zaiflashtirib,  ularni 
rivojlangan mamlakatlardan orqada qoldiradi. Bundan tashqari, maqola NTTning iqlim 
o‘zgarishi,  texnologik  rivojlanish  va  pandemiya  kabi  zamonaviy  muammolar  bilan 
bog‘liqligini ko‘rib chiqadi, bu esa mavzuni yanada kengroq kontekstda o‘rganishga 
imkon beradi. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar

1. OECD. (2005). Analysis of Non-Tariff Barriers of Concern to Developing

Countries (OECD Trade Policy Papers, No. 16). OECD Publishing.

https://www.oecd.org/en/publications/analysis-of-non-tariff-barriers-of-concern-to-

developing-countries_223281783722.html

2. Murina, M., & Nicita, A. (2017). The effect of reducing information

asymmetry on loan price and quantity in the African banking industry. Journal of African Business, 18(1), 1-15.

https://www.researchgate.net/publication/299821575_Non-

tariff_Barriers_of_Concern_to_Developing_Countries

3. World Bank. (2022). Non-Tariff Measures, Import Competition, and

Exports. World Bank Group.

https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/b56578f9-c9b5-5af2-bade-

eba83cd7d96a

4. Arita, S., & Beckman, J. (2024). Non-tariff barriers to trade. Journal of

Law, Economics, and Organization. https://academic.oup.com/jleo/advance-

article/doi/10.1093/jleo/ewae023/7750010

5. Rahman, M. M., & Ara, L. A. (2024). Implications of tariff and non-tariff

barriers for an export. SSRN Electronic Journal.

https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4850019

6. International Monetary Fund. (2001). Global Trade Liberalization and the

Developing Countries. IMF Issues Brief.

https://www.imf.org/external/np/exr/ib/2001/110801.htm

7. World Trade Organization. (2019). A Practical Guide to the Economic

Analysis of Non-Tariff Measures. WTO Publications.

https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/non_tariff_measures_e.pdf

8. ICPE. (n.d.). Non-tariff measures a trade barrier for developing countries.

ICPE Publications. https://www.icpe.int/images/publications/Article1_pp_1-17.pdf

9. Siddiqui, K. (2023). Non-Tariff Barriers and Their Effect on Export:

Evidence from 5 ASEAN Countries. Munich Personal RePEc Archive.

https://mpra.ub.uni-muenchen.de/118781/

10. Wikipedia contributors. (2024). Non-tariff barriers to trade. In Wikipedia,

The Free Encyclopedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Non-tariff_barriers_to_trade

11. UNCTAD. (2009). NON-TARIFF MEASURES: Evidence from Selected

Developing Countries. UNCTAD Publications.

https://unctad.org/system/files/official-document/ditctab20093_en.pdf

12. UNCTAD. (2018). The Unseen Impact of Non-Tariff Measures.

UNCTAD Publications. https://unctad.org/system/files/official-

document/ditctab2018d2_en.pdf

13. Cadot, O., & Gourdon, J. (2016). Non-tariff measures, preferential trade

agreements, and prices: new evidence. Review of World Economics, 152(2), 227-249.

https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/cc60a414-a245-418c-

bc02-c624806c1415

14. Beghin, J. C., & Bureau, J. C. (2001). Quantification of sanitary,

phytosanitary, and technical barriers to trade for trade policy analysis. Iowa State

University Working Papers. https://www.researchgate.net/publication/356950013_Non-

tariff_measures_a_trade_barrier_for_developing_countries%27_agricultural_process

ed_products_exports

15. Kee, H. L., Nicita, A., & Olarreaga, M. (2009). Estimating trade

restrictiveness indices. The Economic Journal, 119(534), 172-199.

https://www.usitc.gov/publications/332/EC200606Ar.pdf

16. Dhingra, S., Freeman, R., & Huang, H. (2022). The Impact of Non‐tariff

Barriers on Trade and Welfare. Economica, 90(357), 140-177.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ecca.12450

17. Niu, Z., Liu, C., Gunessee, S., & Milner, C. (2018). Non-tariff and overall

protection: evidence across countries and over time. Review of World Economics,

154(4), 675-703. https://www.econstor.eu/bitstream/10419/156196/1/861878264.pdf

18. Fugazza, M., & Maur, J. C. (2008). Non-tariff barriers in computable

general equilibrium modelling. Policy Issues in International Trade and Commodities

Study Series No. 38. UNCTAD. https://unctad.org/system/files/official-

document/itcdtab58_en.pdf

19. Brenton, P., & Chemutai, V. (2021). The Trade and Climate Change

Nexus: The Urgency and Opportunities for Developing Countries. World Bank

Publications. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/46a37492-

6aae-5cc5-b629-b536ee3801a4

20. Evenett, S. J. (2019). Protectionism, state discrimination, and

international business since the onset of the Global Financial Crisis. Journal of

International Business Policy, 2(1), 9-36.

https://blogs.worldbank.org/en/developmenttalk/navigating-the-complex-world-of-

non-tariff-measures

21. UNCTAD. (2020). Brexit: Beyond Tariffs - The Role of Non-Tariff

Measures and the Impact on Developing Countries. UNCTAD Research Paper No. 42.

https://unctad.org/publication/brexit-beyond-tariffs-role-non-tariff-measures-and-

impact-developing-countries

22. Hoekman, B., & Shepherd, B. (2021). Who profits from trade facilitation

initiatives? Implications for African countries. Journal of African Trade, 2(1-2), 51-70.

https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/3e3612ba-f59f-4949-a715-

df11d94f2970

23. Ederington, J., & Ruta, M. (2016). Non-tariff measures and the world

trading system. In Handbook of Commercial Policy (Vol. 1, pp. 211-277). Elsevier.

https://documents1.worldbank.org/curated/en/099618302272351037/pdf/IDU08ddca

a260b1ed047e80b4950d3f0a1acbd2f.pdf

Published

2026-07-08

How to Cite

Raximboyev Baxtiyor Ravshan o‘g‘li. (2026). RIVOJLANAYOTGAN MAMLAKATLARNING EKSPORTINI CHEKLOVCHI OMIL SIFATIDA NOTARIF TO‘SIQLAR . TADQIQOTLAR, 89(2), 285-296. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/35804