O‘SMIRLARDA KARDIOVASKULYAR TIZIM INTEGRAL KO‘RSATKICHLARINING MUNTASAM SPORT MASHG‘ULOTLARI TA’SIRIDA TRANSFORMATSIYALANISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar: kardiovaskulyar tizim, gemodinamika, xronotrop zaxira, sport bradikardiyasi, Rufye indeksi, miokardial adaptatsiya, avtonom regulyatsiya, o‘smirlik ontogenezi.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada 14–18 yoshli o‘smirlarning kardiovaskulyar
(yurak-qon tomir) tizimi funksional holatiga muntazam sport o‘yinlarining ta’siri
ilmiy-eksperimental va qiyosiy tahlil usullari orqali o‘rganilgan. Farg‘ona shahridagi
umumta’lim muassasalaridan saralab olingan 60 nafar o‘smir ikki guruhga: asosiy
(n=30, haftasiga kamida 3 marta tizimli sport o‘yinlari bilan shug‘ullanuvchilar) va
nazorat (n=30, gipodinamiya holatidagi o‘smirlar) guruhlariga ajratildi.
Ishtirokchilarning tinch holatdagi yurak qisqarish chastotasi (YuQCh), sistolik (SAB)
va diastolik (DAB) arterial qon bosimi, miokardning xronotrop zaxirasini belgilovchi
Rufye indeksi hamda doizaviy jismoniy yuklamadan keyingi geteroxron (turli
vaqtdagi) tiklanish kinetikasi tahlil qilindi. Student t-testi yordamida olingan
matematik-statistik ko‘rsatkichlar (p<0,05) sport o‘yinlarining o‘smirlar organizmida
ijobiy miokardial adaptatsiya hamda gemodinamik tejamkorlikni shakllantirishini
isbotladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-yanvardagi PF-5924-sonli
Farmoni. Jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish bo‘yicha Davlat dasturi (2020–
2025). Toshkent.
2. Bangsbo J. et al. (2016). The Copenhagen Consensus Conference: children,
youth, and physical activity in relation to health and well-being. British Journal of
Sports Medicine, 50(19), 1171–1178.
3. Rowland T. (2005). Children's Exercise Physiology. Human Kinetics. 2nd
Edition.
4. Erkaboyev Oybek (2025) HARBIY XIZMATGA TAYYORGARLIK
BOSQICHIDA OʻQUVCHILARNING JISMONIY SALOHIYATINI
SHAKLLANTIRISHDA INTEGRATSIYALASHGAN YONDASHUVLAR:
JISMONIY TARBIYA VA CHAQIRUVGA QADAR TAYYORGARLIK
ASOSIDA. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные
проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and
Social Sciences., 5 (6s). pp. 217-221. ISSN 2181-1342
5. Erkaboyev Oybek . BOSHQARUV TAYYORGARLIK BOSQICHIDA YOSH
AKROBATLARNING KUCH TAYYORGARLIGINI TASHKIL ETISH
METODIKASI
6. Oybek muxammadjonovich Erkaboyev (2023) X va XI sinf o`quvchilarining
jismoniy tayyorgarligini chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik-2021 testlari
bilan qiyosiy baholash
7. ОМ Эркабоев Физическое воспитание и спорт в допризывной подготовке.
Ta'lim fidoyilari, 2022
