MOVAROUNNAHR ISLOM ILMIY AN’ANALARINING XORIJDA DAVOM ETTIRILISHI: MAHMUD TAROZIYNING HAYOTI VA MEROSI TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Mahmud Taroziy, Oltinxon To‘ra, Movarounnahr ilmiy maktabi, Turkiston, Qur’on tarjimasi, Tafsiri Jalolayn, ekzegetika, muhojirlik adabiyoti.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada XX asrda Movarounnahr islom ilmiy va
ekzegetik an’analarini xorijda, xususan Hindiston, Pokiston va Saudiya Arabistonida
izchil davom ettirgan yirik mutafakkir va mufassir Said Mahmud ibn Said Nazirxon
Taroziy (Oltinxon To‘ra)ning hayot yo‘li va ilmiy merosi tahlil qilingan. Allomaning
«Qur’oni Karim: turkistoncha tarjimasi» asarining metodologik o‘ziga xosliklari,
uning «Tafsiri Jalolayn» asari bilan uslubiy o‘xshashliklari hamda farqlari qiyosiy-
matniy usulda o‘rganilgan. Tadqiqot davomida Mahmud Taroziyning sobiq Ittifoq
davridagi daxriylik siyosati sharoitida Turkiston xalqlari ma’naviy va diniy
ehtiyojlarini qondirishdagi olingan natijalari hamda uning asarlarining zamonaviy
islomshunoslikdagi o‘rni yoritilgan.
References
FOIDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI (REFERENCES)
1. Jalilov, S. Buxoriylar qissasi: Tarixiy-biografik bayon. – Toshkent: Toshkent
islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi, 2006. – 180 b.
2. Jalilov, S. Buxoriylar qissasi kitobi. Elektron resurs: https://e-
tarix.uz/milliyat-insholari/maqolalar/748-maqola.html (Murojaat sanasi: 26.04.2026).
3. Husniddinov, F. Mahmud Taroziyning ilmiy merosi va uning Sharq
qo‘lyozmalari fondidagi nusxalari tahlili // O‘zbekiston Respublikasi Fanlar
akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti yosh olimlar
axborotnomasi. – Toshkent, 2024. – № 1. – B. 45–51.
4. Jalilov, S. Oltinxon To‘ra Taroziyning hayoti va ijodiy merosi xususida //
Hidoyat jurnali. – Toshkent, 2009. – № 11. – B. 56–59.
5. Abdulaziz ibn Ibrohim ibn Qosim. Ilmiy matnlar bo‘yicha qo‘llanma = ليلدلا
ىلإ نوتملا ةيملعلا. 1-nashr. – Riyoz: Dor as-Samaiy, 2000. – 765 b.
6. Taroziy, S. M. (Oltinxon To‘ra). Nur ul-basar (Siyar). – Madina: Dor al-Imon,
1982. – 320 b.
7. Taroziy, S. M. (Oltinxon To‘ra). Qur’oni Karim: turkistoncha tarjimasi va
hoshiyasi. – Madina: Dor al-Imon, 1956. – 713 b.
8. Qori ibn Yamin. Tafsiri Oltinxon To‘raga yozilgan taqrizlar to‘plami. –
Karochi: Tarjimoni afkor, 1958. – 45 b.
