PSIXOMETRIYADA VALIDLIK HAQIDA ILMIY MAQOLA
Keywords:
Kalit so‘zlar: Uzbekcha: validlik, psixometriya, test nazariyasi, konstrukt, ishonchlilik, mezon, diagnostika, faktor tahliliAbstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada psixometriyada “validlik” tushunchasining
nazariy asoslari, turli validlik turlari va ularning psixologik o‘lchash jarayonidagi
ahamiyati ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Psixologik testlar ishonchli natija
berishi uchun faqat ishonchlilik emas, balki aynan validlik — ya’ni testning
o‘lchamoqchi bo‘lgan konstruktni aniq o‘lchashi muhimdir. Maqolada mazkur
tushunchaning mezon validligi, konstrukt validligi va tarkibiy validlik kabi shakllari
batafsil yoritilib, psixologik diagnostika jarayonida ularni to‘g‘ri aniqlashning
metodologik talablari ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, validlikni ta’minlashda statistik
tahlillar (korrelyatsiya, faktor tahlili) va ekspert baholashlarining o‘rni misollar orqali
izohlanadi. Tadqiqotning amaliy qismi psixometrik vositalar sifatini oshirish,
diagnostik jarayonning aniqligini ta’minlash hamda psixolog mutaxassislar uchun
testlarni tanlashda yo‘l-yo‘riq berishga qaratilgan. Maqola yakunida validlikni
baholash jarayonini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy takliflar beriladi.
References
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Anastasi, A., & Urbina, S. Psychological Testing. 7th Edition. New Jersey: Prentice
Hall, 1997, pp. 45–78.
2. Cohen, R. J., & Swerdlik, M. Psychological Testing and Assessment: An
Introduction to Tests and Measurement. McGraw-Hill, 2018, pp. 120–160.
3. Cronbach, L. J. Essentials of Psychological Testing. Harper & Row, 1990, pp. 233–
270.
4. Messick, S. “Validity of Psychological Assessment.” American Psychologist, 1989,
pp. 741–749.
5. Yo‘ldoshev, J., & Xolbekov, B. Psixodiagnostika asoslari. Toshkent: O‘zbekiston
Milliy Universiteti nashriyoti, 2015, 112–146-betlar.
6. Abdurahmonov, Q. Psixologik tadqiqot metodlari. Toshkent: Fan nashriyoti, 2012,
87–120-betlar.
