DSP (DIGITAL SIGNAL PROCESSING) ALGORITMLARI YORDAMIDA AUDIO VA SENSOR SIGNALLARNI OPTIMALLASHTIRISH VA SHOVQINNI KAMAYTIRISH

Authors

  • Vohidov Fayzullo Zokirjon og’li Author
  • Tojaliyeva Azizaxon O’ktamjon qizi Author
  • Dalibekov Lochinbek Rustambekovch Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: DSP, raqamli signal qayta ishlash, audio signallar, sensor signallar, shovqin kamaytirish, FIR filtr, IIR filtr, adaptiv filtr, LMS algoritmi, MATLAB, Python, optimallashtirish, real vaqt ilovalari.

Abstract

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  DSP  (Digital  Signal  Processing)  algoritmlari 
yordamida  audio  va  sensor  signallarni  optimallashtirish  va  shovqini  kamaytirish 
muammolari  tadqiq  etiladi.  Raqamli  signal  qayta  ishlash  texnologiyalari  real  vaqt 
ilovalarda, jumladan audio qurilmalar, IoT sensorlar va tibbiy monitoring tizimlarida 
signallar  sifatini  oshirish  uchun  keng  qo‘llaniladi.  Tadqiqot  doirasida  FIR  va  IIR 
filtrlar, LMS (Least Mean Squares) algoritmi va adaptiv filtrlar yordamida signallarni 
shovqindan  tozalash  va  ma’lumotning  aniqligini  oshirish  usullari  o‘rganiladi. 
MATLAB va Python muhitida simulyatsiyalar yordamida turli filtr va algoritmlarning 
samaradorligi solishtiriladi, shovqin kamaytirish darajasi va signal sifati baholanadi. 
Maqolada  shuningdek,  real  vaqt  sensor  ma’lumotlari  va  audio  oqimlarda  adaptiv 
algoritmlarning  ishlash  printsiplari,  signallarni  optimallashtirishda  vaqt  va  chastota 
domenida  qo‘llaniladigan  usullar,  hamda  optimal  parametrlarni  tanlash  masalalari 
tahlil  qilinadi.  Tadqiqot  natijalari  DSP  algoritmlarining  audio  va  sensor  signallar 
sifatini yaxshilashda, shovqin va xatoliklarni kamaytirishda samaradorligini ko‘rsatadi 
va  IoT,  tibbiyot,  telekommunikatsiya  hamda  audio  texnologiyalarda  qo‘llanishi 
mumkin bo‘lgan amaliy tavsiyalar beradi. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar:

1) Proakis, J. G., & Manolakis, D. G. (2007). Digital Signal Processing: Principles,

Algorithms, and Applications. Pearson Prentice Hall.

2) Oppenheim, A. V., Schafer, R. W., & Buck, J. R. (1999). Discrete-Time Signal

Processing. Prentice Hall.

3) Haykin, S. (2002). Adaptive Filter Theory. Prentice Hall.

4) Mitra, S. K. (2006). Digital Signal Processing: A Computer-Based Approach.

McGraw-Hill.

5) Widrow, B., & Stearns, S. D. (1985). Adaptive Signal Processing. Prentice-Hall.

6) Lyons, R. G. (2010). Understanding Digital Signal Processing. Prentice Hall.

Published

2025-12-03

How to Cite

Vohidov Fayzullo Zokirjon og’li, Tojaliyeva Azizaxon O’ktamjon qizi, & Dalibekov Lochinbek Rustambekovch. (2025). DSP (DIGITAL SIGNAL PROCESSING) ALGORITMLARI YORDAMIDA AUDIO VA SENSOR SIGNALLARNI OPTIMALLASHTIRISH VA SHOVQINNI KAMAYTIRISH . TADQIQOTLAR, 75(2), 256-263. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/7672