O‘ZBEKISTONDA ISLOM BANKLARI FAOLIYATINI TASHKIL ETISH JARAYONLARIDA ICHKI AUDIT TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
Tayanch soz’lar: islomiy bank, ichki audit, tavakkalchiliklarni boshqarish, shariat nazorati, Oʻzbekiston, diniy-huquqiy me’yorlar, moliyaviy inklyuziyaAbstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada Oʻzbekiston sharoitida islom banklari faoliyatini
yoʻlga qoʻyish jarayonida ichki audit tizimini takomillashtirish masalalari yoritilgan.
Xalqaro tajribalarga tayangan holda, islom banklarida ichki auditning oʻziga xos
jihatlari va shariat me’yorlariga muvofiqlikni ta’minlashdagi roli ochib berildi.
Tadqiqot natijalari ichki auditning mustaqilligi va malakasi, tavakkalchiliklarni
boshqarish hamda shariatga muvofiqlik nazoratini uygʻunlashtirish Oʻzbekiston islom
banklari barqarorligining muhim omili ekanini koʻrsatadi. Shuningdek, maqolada
islomiy banklar faoliyatini tartibga soluvchi yangi qonunchilik va diniy-huquqiy
talablar doirasida ichki audit xizmatini tashkil etish boʻyicha tavsiyalar ishlab
chiqilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Oʻzbekiston Markaziy banki (2021). “Tijorat banklarining ichki auditiga
qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida”gi Nizom. Lex.uz hujjati 3302-son,
07.05.2021kun.uzkun.uz. (Banklarda tavakkalchiliklarga yoʻnaltirilgan ichki
auditni joriy etish tartibini belgilovchi normativ hujjat).
2. Kun.uz (2021). “Banklarda ichki audit qanday o‘tkazilishi ma’lum bo‘ldi.” 31 may
2021 yilkun.uzkun.uz. (Markaziy bankning ichki audit bo‘yicha yangi nizomi qabul
qilingani haqida xabar).
3. Grant Thornton (2023). “Internal audit of the Islamic Bank.” 07 August
2023grantthorntonkz.com. (Islomiy banklarda ichki auditning o‘ziga xos jihatlari
haqida konsalting kompaniyasi tahlili).
4. Alghamati, A.K. (2024). “Determine the Factors Affecting the Quality of Internal
Shariah Audits: A Review Paper on Islamic Banking in Libya.” JBSEE,
10(4)publishing.globalcsrc.orgpublishing.globalcsrc.org. (Ichki shariat auditi
sifatiga taʼsir etuvchi omillar tahlili, xalqaro adabiyot sharhi).
5. AAOIFI (2019). “AAOIFI issues three final governance standards for industry
adoption.” AAOIFI press-reliziaaoifi.com. (Islomiy moliya institutlari uchun Ichki
Shariat auditi standarti (GS 11) qabul qilingani haqida e’lon).
6. Akhmadjonov, O.X. (2024). “Oʻzbekistonda islomiy moliyalashtirishni me’yoriy-
huquqiy islohotlar orqali rivojlantirish.” “Ekonomika i sotsium” jurnali, №4(119),
2024iupr.ruiupr.ru. (Islomiy moliya rivojida huquqiy islohotlar zarurati haqida
ilmiy maqola).
7. Yoldosheva, I. (2023). “Oʻzbekiston Respublikasida islom banklarini tashkil
etishda xorij tajribasining o‘rni.” “Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali, 2023
yil dekabr, №11-12researchgate.netresearchgate.net. (Xorijiy mamlakatlar misolida
islomiy bankchilik tajribasi va uni Oʻzbekistonda joriy etish masalalari yoritilgan).
8. Frank.uz (2025a). “Markaziy bank 2030-yilgacha kamida 10 ta islom banki paydo
bo‘lishini prognoz qilmoqda.” 25 oktabr 2025 yilfrank.uzfrank.uz. (Oʻzbekiston
Markaziy banki islomiy banklar bo‘yicha rejalari va islomiy “deraza”lar tashkil
etilishi haqida maqola).
9. Frank.uz (2025b). (ingliz tilida) “The Central Bank forecasts the emergence of at
least 10 Islamic banks by 2030.” 25 October 2025frank.uzfrank.uz. (Maqolaning
inglizcha talqini, unda 68% aholi anʼanaviy bank xizmatlaridan diniy eʼtiqod sabab
foydalangisi kelmasligi va islomiy banklar moliyaviy inklyuziyani kengaytirishi
haqida maʼlumot keltirilgan).
10. Kun.uz (2025). “Uzbekistan prepares legal foundation for Islamic finance system.”
11 November 2025kun.uzkun.uz. (Oʻzbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy
etish bo‘yicha qonun loyihasi ikkinchi o‘qishda qabul qilingani haqida xabar).
11. Qalampir.uz (2025). “Uzbekistonda islomiy banklar toʻgʻrisida qonun qabul
qilinmoqda.” 14 noyabr 2025qalampir.uz. (Mazkur maqolada islomiy moliya joriy
etilishi orqali 5 milliard AQSh dollargacha qo‘shimcha resurs jalb etilishi
mumkinligi va boshqa kutilayotgan iqtisodiy samara haqida maʼlumot berilgan).
12. Islom Taraqqiyot Banki & BMTTD (2024). “Oʻzbekiston hukumati islom moliya
vositalari uchun qulay muhitni rivojlantirishga yordam bermoqda.” BMTTD
press-relizi, 17 sentabr 2024undp.org. (Islomiy bank tizimini joriy etish bo‘yicha
qonunchilik bazasi ishlab chiqilayotgani va davlat idoralari oʻrtasida hamkorlik
qilinayotgani haqida axborot).
13. Basel Committee on Banking Supervision (2012). “Core Principles for Effective
Banking Supervision.” (Markaziy bank Nizomi ishlab chiqilishida asos sifatida
foydalanilgan Basel qoʻmitasining ichki audit boʻyicha tamoyillarikun.uz).
14. Institute of Internal Auditors (2017). “International Standards for the Professional
Practice of Internal Auditing.” (Markaziy bank Nizomida e’tirof etilgan ichki
auditning xalqaro standartlarikun.uz, ichki audit kasbiy mezonlari).
