LAKTOZA INTOLERANTLIGI VA BOLALARDA KUZATILADIGAN PATOFIZIOLOGIK O‘ZGARISHLAR

Authors

  • Turdiyev Shuhrat Berdiyevich Author
  • Robbimova Bahora Author

Keywords:

KALIT SO‘ZLAR: Laktoza intolerantligi, laktaza etishmovchiligi, bolalar, patofiziologiya, laktoza malabsorbtsiyasi, parhez boshqaruvi, diagnostika, galaktozemiya.

Abstract

 
ANNOTATSIYA: Laktoza intolerantligi – bu ingichka ichak shilliq qavatidaji 
laktaza  fermenti  faolligining  yetishmasligi  natijasida  sutda  mavjud  bo‘lgan  asosiy 
disaxarid – laktozani hazm qila olmaslik sindromidir. Bu holat pediatriya amaliyotida 
keng  tarqalgan  bo‘lib,  sut  mahsulotlarini  iste’mol  qilgandan  keyin  qorin  og‘rig‘i, 
qorinning shishishi, ko‘pchish va ich ketishi kabi oshqozon-ichak trakti simptomlarini 
keltirib chiqaradi. Bolalar uchun sut o‘sish va rivojlanish uchun muhim oziq moddasi 
bo‘lganligi  sababli, Laktoza  Intolerantligi  jiddiy  muammo  tug‘diradi. Ushbu sharh 
laktoza  singdirilmasligiga  olib  keladigan  patofiziologik  mexanizmlarni,  uning 
birlamchi (genetik belgilanadigan), ikkilamchi (o‘tkir gastroenterit, keliak kasalligi va 
boshqalar  kabi  ichak  kasalliklaridan  kelib  chiqadigan)  va  tug‘ma  (juda  kam 
uchraydigan)  shakllarini  batafsil  ko‘rib  chiqadi.  Bolalarda  klinik  ko‘rinishlar, 
diagnostika usullari (nafasdagi vodorod testi, qon glyukoza testi, najasning kislotalik 
testi)  muhokama  qilinadi.  Bolalarda  Laktoza  Intolerantligi  bilan  bog‘liq  asosiy 
muammo  –  kaltsiy,  D  vitamini  va  boshqa  muhim  ozuqa  moddalarining 
yetishmovchiligining oldini olishni hisobga olgan holda samarali parhez boshqaruvini 
ta’minlashdir.  Maqolada  parhez  aralashmalari,  laktaza  qo‘shimchalari, 
probiotiklardan  foydalanish  va  global  epidemiologik  ma’lumotlar  tahli  qilinadi. 
Maqsad  –  pediatrlar,  oilaviy  shifokorlar  va  ota-onalar  uchun  bolalarda  laktoza 
intolerantligini tushunish, to‘g‘ri tashxislash va kompleks boshqarish bo‘yicha amaliy 
qo‘llanma taqdim etish. 

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1. Berry, G. T. (2020). Classic galactosemia and clinical variant galactosemia.

In GeneReviews®. University of Washington.

2. Forsgård, R. A. (2019). Lactose digestion in humans: intestinal lactase appears to

be constitutive whereas the colonic microbiome is adaptable. The American Journal

of Clinical Nutrition, 110(2), 273–279.

3. Gasbarrini, A., Corazza, G. R., Gasbarrini, G., & Montalto, M. (2009).

Methodology and indications of H2-breath testing in gastrointestinal diseases: the

Rome Consensus Conference. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 29, 1–

49.

4. Heyman, M. B., & Committee on Nutrition. (2006). Lactose intolerance in infants,

children, and adolescents. Pediatrics, 118(3), 1279–1286.

5. Itan, Y., Powell, A., Beaumont, M. A., Burger, J., & Thomas, M. G. (2009). The

origins of lactase persistence in Europe. PLoS Computational Biology, 5(8),

e1000491.

6. MacGillivray, S., Fahey, T., & McGuire, W. (2013). Lactose avoidance for young

children with acute diarrhoea. Cochrane Database of Systematic Reviews, (10).

7. Matlik, L., Savaiano, D., McCabe, G., VanLoan, M., Blue, C. L., & Boushey, C. J.

(2007). Perceived milk intolerance is related to bone mineral content in 10- to 13-

year-old female adolescents. Pediatrics, 120(3), e669-e677.

8. Misselwitz, B., Butter, M., Verbeke, K., & Fox, M. R. (2019). Update on lactose

malabsorption and intolerance: pathogenesis, diagnosis and clinical

management. Gut, 68(11), 2080–2091.

9. Oak, S. J., & Jha, R. (2019). The effects of probiotics in lactose intolerance: A

systematic review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 59(11), 1675–

1683.

10. Shaukat, A., Levitt, M. D., Taylor, B. C., MacDonald, R., Shamliyan, T. A., Kane,

R. L., & Wilt, T. J. (2010). Systematic review: effective management strategies for

lactose intolerance. Annals of Internal Medicine, 152(12), 797–803.

11. Storhaug, C. L., Fosse, S. K., & Fadnes, L. T. (2017). Country, regional, and global

estimates for lactose malabsorption in adults: a systematic review and meta-

analysis. The Lancet Gastroenterology & Hepatology, 2(10), 738–746.

12. Ugidos-Rodríguez, S., Matallana-González, M. C., & Sánchez-Mata, M. C. (2018).

Lactose malabsorption and intolerance: a review. Food & Function, 9(8), 4056–

4068.

13. Wyllie, R., & Hyams, J. S. (2017). Pediatric Gastrointestinal and Liver

Disease (5th ed.). Elsevier.

14. Yuan, J., Kang, Y., Wang, J., & Xu, X. (2021). Prevalence of lactose intolerance in

children in East Asia: a systematic review and meta-analysis. Nutrition &

Metabolism, 18(1), 1–12.

15. Jalilov, A.X., & Achilova, F.A. (2020). Pediatriya propedevtikasi asoslari.

Bolalarni ovqatlantirish tamoyillari. Fan va texnologiya.

16. Shvazi, N.M. (2019). Bolalar gastroenterologiyasi. Tibbiyot nashriyoti.

17. Damirov, T., Xalmatova, B., & Boboyeva, U. (2021). Bolalar kasalliklari. Tibbiyot

nashriyoti.

18. Nelson, T.E., et al. (2020). Nelson Textbook of Pediatrics (21st ed.). Elsevier.

19. WHO. (2023). Newborn Screening for Metabolic Disorders: Global

Recommendations. World Health Organization.

20. Ganieva, N.A., & Rasulova, M.M. (2021). Bolalarda irsiy metabolik kasalliklarni

erta tashxislashning dolzarbligi. Tibbiyot va Biokimyo jurnali, 4(2), 56–61.

Published

2025-12-07

How to Cite

Turdiyev Shuhrat Berdiyevich, & Robbimova Bahora. (2025). LAKTOZA INTOLERANTLIGI VA BOLALARDA KUZATILADIGAN PATOFIZIOLOGIK O‘ZGARISHLAR . TADQIQOTLAR, 75(4), 125-130. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/8553