СУРУНКАЛИ БУЙРАК КАСАЛЛИГИДА ФИБРОБЛАСТ ЎСИШ ФАКТОРИ-21 (FGF-21) НИНГ РОЛИ
Abstract
Сурункали буйрак касаллиги (СБК) глобал саломатлик муаммоси
ҳисобланади, унинг эрта диагностикаси, прогрессиясини тушуниш ва янги
даволаш усулларини ишлаб чиқиш долзарб вазифалардир. Фибробласт ўсиш
фактори-21 (FGF-21) – бу асосан жигар томонидан секреция қилинадиган стресс
индукцияланган гормон бўлиб, углеводлар, липидлар ва энергия метаболизмини
тартибга солади. Фибробласт ўсиш фактори-21 нинг СБКдаги биологик
таъсирлари, клиник аҳамияти ва даволашнинг янги методларида
самарадорлигини урганиш мухимдир. FGF-21 даражаси СБКнинг эрта
босқичларидан ошади ва диабетдаги ренал прогрессияни ҳамда энд-стадия
буйрак касаллигида (ЭСБК) ўлим курсаткичини оширади. Метаболик
бузилишлар масалан, семизлик ва 2-тип диабет FGF-21 ошишига сабаб булади,
бу эса коморбид касалликлар шу жумладан ўпканинг сурункали обструктив
касаллиги – СОӮК ва метаболик ассоцирланган жигар ёғли касаллиги – МАЖЁК
билан боғлиқ. Фибробласт ўсиш фактори-21 нинг буйрак ва сурункали
обструктив упка касаллигидаги функцияси ҳали тўлиқ ўрганилмаган.
References
Адабиётлар:
1. Cuevas-Ramos D, et al. FGF21 and Chronic Kidney Disease. Metabolism. 2021; DOI:
10.1016/j.metabol.2021.154786.c27556
2. Harrison SA, et al. FGF21 agonists in MASLD. Journal of Hepatology. 2024.
3. Lonardo A, et al. MASLD and CKD. Clinical Kidney Journal. 2025.