XALQ OG'ZAKI IJODI VA YOZMA ADABIYOTDA YUSUF VA ZULAYHO OBRAZLARI TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Yusuf va Zulayho,Sharq yozma adabiyoti,Tasavvufiy talqin,Badiiy obraz,Axloqiy-ma’rifiy g‘oyalar,Qissa an’analari,Alisher Navoiy,Abdurahmon Jomiy,Qiyosiy tahlil,Syujetning evolyutsiyasi.Abstract
Ushbu maqolada “Yusuf va Zulayho” qissasi yozma adabiyot an’analarida
qanday talqin qilinganligi tahlil qilinadi. Qissa qadimgi sharq adabiyotining eng ko‘p
qayta ishlangan syujetlaridan biri bo‘lib, u turli davrlarda diniy, axloqiy, ma’rifiy va
badiiy qarashlar asosida yangi mazmun bilan boyitilgan.
Maqolada Rabg‘uziy, Alisher Navoiy, Abdurahmon Jomiy, Husayn Boyqaro
davriga oid manbalar hamda keyingi o‘zbek, tojik va fors yozma adabiyoti namunalari
qiyosiy tahlil qilinadi.
Asar qahramonlarining ruhiy olami, ularning muhabbat, vasvasa, sadoqat va
komillik yo‘lidagi sinovlari turli ijodkorlar nigohida qanday tasvirlangani yoritiladi.
Shuningdek, qissa talqinlarida ma’naviy-ruhiy g‘oyalar, tasavvufiy timsollar, sharqona
axloqiy-me’yoriy qarashlarning o‘zgarishi va badiiy obrazlarga ta’siri ilmiy asosda
ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijasida “Yusuf va Zulayho” syujetining adabiy makon va
zamonda o‘zgarib, har bir davr ruhiga mos ravishda qayta talqin etilgan qatlamlari
ochib beriladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Rabgʻuziy, Nosiruddin Burhonuddin. Qissasi Rabgʻuziy. – Toshkent: Fan, 1990.
2. Jomiy, Abdurahmon. Yusuf va Zulayho. – Toshkent: Adabiyot va san’at, 1989.
3. Navoiy, Alisher. Tarixi anbiyo va hukamo. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi
adabiyot nashriyoti, 1997.
4. Qur’oni Karim. “Yusuf” surasi. – Toshkent: Hilol nashr, 2016.
5. Hodiyev, A. O‘zbek adabiyoti tarixi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2005.
6. Karimov, K. Tasavvuf va badiiy tafakkur. – Toshkent: Fan, 2003.
7. Mirzoev, M. Jomiy ijodi va tasavvuf falsafasi. – Dushanbe: Irfon, 1998.
8. Rasulov, R. Navoiy lirikasi va badiiy tafakkur. – Toshkent: Fan, 2001.
9. Sodiqov, Sh. O‘zbek adabiy manbashunosligi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi,
2007.
10. Yusupov, A. Sharq dostonchiligida Yusuf va Zulayho syujeti. – Toshkent: Fan,
2010.
11. Boyqobilov, B. O‘zbek mumtoz adabiyoti tahlillari. – Samarqand: SamDU
nashriyoti, 2015.
12. Shamsuddinov, M. Adabiy qahramon va obraz talqini. – Toshkent: Akademnashr,
2018.
13. Dehlaviy, Amir Xusrav. Matla’ ul-anvor (Yusuf va Zulayho qissasi). – Tehron:
Surush, 1975.
14. Bertels, Ye. E. Sufizm va Sharq adabiyoti. – Moskva: Nauka, 1965.
15. Zohidov, S. Turkiy xalqlar dostonchilik anʼanasi. – Toshkent: Fan, 1992.
