GIDROTEXNIKA INSHOOLARIDAGI FAVQULODDA VAZIYATLARDA AHOLIGA ZAMONAVIY “MAP-KOM” XABAR BERISH TIZIMINING MATEMATIK MODEL.
Keywords:
Kalit so’zlar: Gidrotexnika inshootlari, ogohlantirish tizimlari, “Map-kom” matematik model, ishlash samaradorligi, telekommunikatsiya va texnik tizim.Abstract
Annatetsiya: Ushbu maqolada telekommunikatsion ogohlantirish tizimlarida
ma’lumot uzatish jarayonining asosiy ko‘rsatkichlari – signal sifati, uzatish kechikishi
va energiya barqarorligining integrallashgan matematik modeli ishlab chiqildi.
Tadqiqotda tizimning har bir funksional parametri uchun analitik tenglamalar
shakllantirilib, ularning o‘zaro bog‘liqligi matematik modellashtirish metodikasi
asosida tahlil qilindi. Ko‘p mezonli baholashning vaznli yig‘indi modeli (WSM) orqali
parametrlar 0–1 oralig‘ida normallashtirildi va ularning umumiy samaradorlikka ta’siri
k₁, k₂, k₃ vazn koeffitsiyentlari yordamida integrallandi. Map-kom qurilmasi uchun
o‘tkazilgan eksperimental hisob-kitoblar natijasida ma’lumot uzatishning umumiy
kechikishi 4,62 soniyani tashkil etgani, umumiy samaradorlik ko‘rsatkichi esa 4,3
soniyaga teng bo‘lgani aniqlangan. Olingan natijalar tizimning 1000 metr masofada
xabarlarni 3–5 daqiqa oralig‘ida yetkazib berishini ko‘rsatib, xalqaro favqulodda
ogohlantirish standartlariga mosligini tasdiqlangan. Tadqiqot natijalari aholini
ogohlantirish tizimlarining real sharoitdagi samaradorligini baholash, prognozlash va
optimallashtirish uchun ilmiy-amaliy asos yaratilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Haykin, S. Communication Systems. – 5th Edition. Wiley, 2013.
2. Bertsekas, D., Gallager, R. Data Networks. – Prentice-Hall, 2002.
3. Rappaport, T. S. Wireless Communications: Principles and Practice. – Prentice
Hall, 2014.
4. Kurose, J. F., Ross, K. W. Computer Networking: A Top-Down Approach. –
Pearson, 2021.
5. Chebyshev, P., Systems Engineering Principles and Practice. – Wiley, 2019.
6. ITU-T Recommendation G.114. One-way Transmission Time, International
Telecommunication Union, 2021.
