JADIDCHILIK HARAKATI VA UNING O'ZBEK JAMIYATIGA TA'SIRI
Keywords:
Kalit so’zlari: Jadidchilik, jadidlar harakati, Mahmudxo‘ja Behbudiy, Abdulla Avloniy, jadid maktablari,o‘zbek matbuoti tarixi, milliy uyg‘onish, Turkiston jadidlari, ma’rifiy islohotlar, jadid adabiyoti, ayollar ta’limi, teatr va jadidlar, sadoi Turkiston, sovet qatag‘oni, o‘zbek jamiyati islohoti.Abstract
Annotatsiya
Ushbu maqolada Jadidchilik harakati — XIX asr oxiri va XX asr boshlarida
Turkistonda vujudga kelgan yirik ma’rifiy va ijtimoiy-siyosiy harakat bo‘lib, u o‘zbek
jamiyatining yangilanishida muhim rol o‘ynagan. Harakat vakillari — Mahmudxo‘ja
Behbudiy, Abdulla Avloniy, Fitrat kabi ilg‘or ziyolilar ta’lim, matbuot, madaniyat va
ijtimoiy hayotda islohotlar olib borishga intildilar.Jadidlar usuli jadid maktablarini
tashkil etib, zamonaviy ta’limni yoyishga, savodsizlikka barham berishga va ayniqsa,
ayollar ta’limiga e’tibor qaratishga harakat qildilar. Ular gazetalar, jurnallar, teatr
va adabiyot orqali xalqni uyg‘otishga, milliy o‘zlikni tiklashga xizmat qildilar.Jadidlar
faqat ta’lim bilan cheklanib qolmay, matbuot va adabiyot, teatr, ijtimoiy fikr orqali
ham xalqni uyg‘otishga harakat qildilar. "Taraqqiy", "Shuhrat", "Sadoi Turkiston"
kabi gazeta va jurnallar orqali o‘z g‘oyalarini ommaga yetkazdilar. Jadid adabiyoti
orqali o‘zbek xalqi orasida vatanparvarlik, insonparvarlik, o‘zlikni anglash,
islohotlarga ehtiyoj kabi g‘oyalar targ‘ib qilindi.Maqolada jadidchilik harakatining
o‘zbek jamiyatiga ko‘rsatgan ijobiy ta’siri, bu harakatning tarixiy, madaniy va ijtimoiy
ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, jadidlarning merosi va ularning g‘oyalari
bugungi kun bilan qanday bog‘liqlikka ega ekani yoritiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI:
1. Behbudiy, M. (1911). Padarkush. Samarqand: Jadid nashriyoti.
2. Avloniy, A. (1913). Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: Matbaai Isloh.
3. Fitrat, A. (1923). Milliy maktab. Buxoro: Maorif nashriyoti.
4. Cho‘lpon, A. (1934). Kecha va kunduz. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi
Adabiyot nashriyoti.
5. Qayumov, A. (1993). Jadidlar: Millat fidoyilari. Toshkent: O‘zbekiston.
6. Rajabov, A. (2001). Jadidchilik tarixidan. Toshkent: Fan nashriyoti.
7. Karimov, I. A. (1997). Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. Toshkent:
Ma’naviyat.
8. Mirziyoyev, Sh. M. (2021). Yangi O‘zbekiston strategiyasi. Toshkent:
O‘zbekiston.
9. Mirziyoyev, Sh. M. (2022). Oliy Majlisga Murojaatnoma. // Prezident.uz rasmiy
vebsayti.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 26-martdagi PF-6155-sonli
farmoni — Ma’naviyatni yuksaltirish va ma’rifatparvarlikni rivojlantirish
to‘g‘risida.
