ISHLAB CHIQARISH KORXONALARIDA SMENA TIZIMINING VAQT SAMARODORLIGIGA TA’SIRI
Keywords:
Kalit so’zlar: smena tizimi, ishlab chiqarish samaradorligi, vaqt resurslari, mehnat unumdorligi, xodimlar salomatligi, korxona boshqaruvi.Abstract
Annotatsiya: Maqolada ishlab chiqarish korxonalarida smena tizimining vaqt
samaradorligiga ta’siri chuqur tahlil qilingan. Smena tizimining bir smenali, ikki
smenali va uch smenali shakllari ko‘rib chiqilib, ularning ishlab chiqarish quvvati,
texnologik jarayonlarning uzluksizligi, mehnat unumdorligi va vaqt resurslaridan
foydalanishga ta’siri yoritilg an. Shuningdek, smena tizimining inson salomatligi,
ruhiy holati, oilaviy va ijtimoiy hayotga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot metodologiyasi
sifatida nazariy tahlil, statistik hisob-kitoblar, so‘rovlar hamda taqqoslash usullari
qo‘llangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, smena tizimi ishlab chiqarish samaradorligini
sezilarli darajada oshiradi, biroq xodimlar salomatligi va motivatsiyasi kabi inson
omillari ham jarayonga bevosita ta’sir qiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Boulin, J. The social organization of time. Futures 1993, 25, 511–520. [CrossRef]
2. Thierry, H.; Jansen, B. Work time and behaviour at work. In A Handbook of Work
and Organizational Psychology, 2nd ed.;
3. Drenth, P.J.D., Thierry, H., de Wolff, C.J., Eds.; Volume 2: Work Psychology;
Psychology Press: East Sussex, UK, 1998; pp. 89–119. ISBN 9780863775239.
4. Costa, G. Shift work and occupational medicine: An overview. Occup. Med. 2003,
53, 83–88. [CrossRef] [PubMed]
5. Presser, H.B. Toward a 24-hour economy. Science 1999, 11, 1778–1779.
[CrossRef]
6. Costa, G. The problem: Shitwork. Chronobiol. Int. 1997, 14, 89–98. [CrossRef]
[PubMed]
7. Eurofound. Sixth European Working Conditions Survey–Overview Report;
Publications Office of the European Union: Luxembourg, 2016; ISBN 978-92-897-
1549-2.
8. NIOSH. Work Organization Characteristics (NHIS 2015) Charts. Available online:
https://wwwn.cdc.gov/NIOSH-WHC/chart/ohs-workorg?OU=*&T=OU&V=R
(accessed on 7 December 2022)
9. Caruso, C.C. Negative impacts of shiftwork and long work hours. Rehabil. Nurs.
2014, 39, 16–25. [CrossRef]
10. Åkerstedt, T. Shift work and disturbed sleep/wakefulness. Occup. Med. 2003, 53,
89–94. [CrossRef]
11. Knutsson, A. Health disorders of shift workers. Occup. Med. 2003, 53, 103–108.
[CrossRef]
12. Bamonde, J.; Pinto, C.; Santos, P.; Couto, G. O Impacto do trabalho por turnos na
saúde dos enfermeiros: Revisão integrativa [Theimpact of shift work on
nurse´shealth: Integrative review]. Rev. De Investig. Inovação Em Saúde 2020, 3,
101–110. [CrossRef]
13. Ahmadi, S.A.; Tranmer, J.E.; Ritonja, J.A.; Flaten, L.; Topouza, D.G.; Duan, Q.L.;
Durocher, F.; Aronson, K.J.; Bhatti, P. DNA methylation of circadian genes and
markers of cardiometabolic risk in female hospital workers: An exploratory study.
Chronobiol. Int. 2022, 39, 735–746. [CrossRef]
14. Vyas, M.V.; Garg, A.X.; Iansavichus, A.V.; Costella, J.; Donner, A.; Laugsand,
L.E.; Janszky, I.; Mrkobrada, M.; Parraga, G.;
15. Hackam, D.G. Shift work and vascular events: Systematic review and meta-
analysis. BMJ 2012, 345, e4800. [CrossRef]
16. Brown, J.P.; Martin, D.; Nagaria, Z.; Verceles, A.C.; Jobe, S.L.; Wickwire, E.M.
Mental health consequences of shift work: An updated review. Curr. Psychiatry
Rep. 2020, 22, 7. [CrossRef]