BUXORO VILOYATI SUV HAVZALARIDA O‘SIMLIKLARI JAMOALARINING FLORISTIK–FITOTSENOTIK TUZILISHI, EKOLOGIK FUNKSIYALARI (SHARH)

Authors

  • Po‘latova Nodira Xudaynazarovna Author
  • Mavlonov Sunnatilla Bahron o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Buxoro viloyati, Ayakagitma, Karakir, Qoraqir, Dengizko‘l, Katta Tuzkon, makrofit, gidrofit, fitotsenoz, sho‘rlanish, bioindikatsiya, saprob suvo‘tlar, Chlorella; Scenedesmus.

Abstract

Annotatsiya:  Ushbu  sharh  maqolada  Buxoro  viloyatining  turli  tipdagi  suv 
havzalarida (Ayakagitma, Karakir, Qoraqir, Dengizko‘l, Katta Tuzkon hamda shahar 
kollektor  tizimlari)  uchraydigan  yuksak  suv  o‘simliklari  (makrofitlar)  va  ayrim 
mikroalga  guruhlarining  tarqalishi,  floristik  tarkibi,  fitotsenotik  tuzilishi  hamda 
ekologik  funksiyalari  tizimli  umumlashtirildi.  Kollektor-drenaj  suvlari  bilan 
to‘yinadigan  ko‘llarda  suv  chuqurligi,  sho‘rlanish,  shaffoflik  va  substrat  xususiyati 
makrofitlarning  zonallanishi  va  dominant  turlar  ustuvorligini  belgilovchi  asosiy 
omillar  ekani  ko‘rsatildi.  Phragmites–Typha–Scirpus  kabi  gigrofitlar  qirg‘oqbo‘yi 
biotoplarida barqaror fitotsenozlar hosil qilib, baliqlar va suv qushlari uchun yashash 
joyi,  tabiiy  yem  bazasi  hamda  cho‘kindi  ushlanishiga  xizmat  qiladi.  Biroq  sayoz 
zonalarda o‘simlik qoplami haddan tashqari ortishi eutrofikatsiya va kislorod tanqisligi 
xavfini kuchaytirishi mumkin. Dengizko‘l sharoitida Chlorella va Scenedesmus kabi 
mikroyashil  suvo‘tlar  bo‘yicha  olib  borilgan  izlanishlar  oqsilga  boy  biomassa  olish 
salohiyatini  ko‘rsatsatadi.  Shahar  kollektorlarida  saprob  suvo‘tlar  asosida 
bioindikatsiya  yondashuvi  suv  sifatini  tezkor,  tejamkor  monitoring  qilish  uchun 
istiqbolli  yo‘nalish  sifatida  baholandi.  Sharh  yakunida  ko‘llar  bo‘yicha 
integratsiyalashgan  monitoring  va  biomeliorativ  boshqaruvga  oid  amaliy  tavsiyalar 
taqdim etildi. 

References

1. Amonovich, S. N., & Muxtorovich, Q. A. (2022). High Vegetation of Lake

Ayakagitma in Bukhara Region and Their Distribution. American Journal of Plant Sciences,

13(11), 1373–1380.

2. Buriev, S. B., Shodmonov, F. K., & Esanov, H. K. (2021). Razmnozhenie

mikroskopicheskikh vodorosley i vysshikh vodnykh rasteniy v vodakh Dengizkul

Bukharskoy oblasti. Kronos, 5(55), 4–7.

3. Buriev, S. B., & Kobilov, A. M. (2019). Povyshenie ryboproduktivnosti za schet

vodnykh rasteniy v ozere Kara-Kyr. Vestnik Khorezmskoy Akademii Ma’muna

(Spetsialnyy), 12–17.

4. Buriev, S. B., & Kobilov, A. M. (2019). The region's aquatic vegetation of lake Kara-

Kira Bukhara. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 9(7), 5–

11.

5. Buriev, S. B., & Kobilov, A. M. (2019). Prevalence and systematics of high water

plant species of Karakir lake in Bukhara region. Scientific Bulletin of Namangan State

University, 1(10), 102–106.

6. Buriev, S. B., Yuldoshov, L. T., & Kobilov, A. M. (2019). Makrofity kak ochistiteli

stochnykh vod promyshlennykh predpriyatiy. Perspektiwiczne opracowania “Nauka i

technikami-2019”, 60.

7. Kabilov, A. (2021). Physical and Chemical Composition of Water in Lake Kara-Kir.

Scientific Bulletin of Namangan State University, 3(3), 72–77.

8. Kobilov, A. M. (2015). Influence of natural disasters on the Aral Sea region. In Res.

konf. (pp. 169–171).

9. Kobilov, A. M., Jalolov, E. B., & Yusupov, M. U. (2022). Downstream Ichthyofauna

of the Zarafshan River. Open Journal of Animal Sciences, 12(2), 271–276.

10. Kobilov, A. M., & Jalolov, E. B. (2022). Types of Fish in Need of Protection in

Fishing Reservoirs of Bukhara Region. Open Journal of Animal Sciences, 12(2), 277–286.

11. Qobilov, A. (2023). Buxoro viloyati Katta Tuzkon ko‘lining gidrokimyoviy tarkibi

va makrofit turlarini aniqlash. Tsentr nauchnykh publikatsiy (buxdu.uz), 34(34).

12. Qobilov, A. M., Shodmonov, F. Q., Okilova, G. A., & Kamiljanov, B. M. (2023).

Buxoro viloyati Katta Tuzkon ko‘li ixtiofaunasi. Science and innovation, 2(Special Issue 6),

344–350.

13. Mukhtorovich, K. A. (2021). Seasonal Propagation of Green Algae in Kara–Kyr

Lake Bukhara Region.

14. Mukhtorovich, K. A., Burievich, B. S., Qurbonovich, E. H., & Tolibovich, Y. L.

(2020). Distribution and Taxonomy of High Plant Species in Lake Karakir Bukhara Region.

American Journal of Plant Sciences, 11(4), 589–594.

15. Mukhtorovich, K. A., & Burievich, B. S. (2019). Distribution of High Water Plants

of Lake Karakir in Bukhara Region in Ecological Groups. American Journal of Plant

Sciences, 10(12), 2203.

16. Muxtorovich, Q. A. (2024). Buxoro shahar aylanma kollektorining indikator saprob

suvo‘tlari. Science and innovation, 3(Special Issue 45), 562–563.

17. Muxtorovich, Q. A. (2023). Buxoro shahar Kunju Qal’a kollektoridagi tuban suv

o‘tlar. In “Online-Conferences” platform (pp. 60–61).

18. Ganjiyevich, J. T. (2025). ALOE O'SIMLIGINING KIMYOVIY TARKIBI VA

UNING SHIFOBAXSH XUSUSIYATLARI. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi , 57 (1),

287-291.

Published

2025-12-20

How to Cite

Po‘latova Nodira Xudaynazarovna, & Mavlonov Sunnatilla Bahron o‘g‘li. (2025). BUXORO VILOYATI SUV HAVZALARIDA O‘SIMLIKLARI JAMOALARINING FLORISTIK–FITOTSENOTIK TUZILISHI, EKOLOGIK FUNKSIYALARI (SHARH) . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 59(3), 371-375. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/11771