MARKAZIY OSIYODA MINTAQAVIY RIVOJLANISHNING IQTISODIY BARQARORLIGI VA LOGISTIKA KORIDORIGA AYLANISH JARAYONIDA QOZOG‘ISTON VA O‘ZBEKISTONNING IPAK YO‘LI QISMINING TRANSPORT KORIDORIDAN LOGISTIKA KORIDORIGA O‘TISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Markaziy Osiyoda Ipak yo‘li; G‘arbiy Yevropa – G‘arbiy Xitoy (GY-GX); Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston (XQO); xalqaro savdo; transport koridori;, iqtisodiy koridor; mintaqaviy barqaror rivojlanish; iqtisodiy murakkablik; mintaqaviy salohiyat; O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi; transport infratuzilmasi samaradorligi.Abstract
Annotatsiya: Markaziy Osiyo mamlakatlari, xususan, Qozog‘iston va
O‘zbekiston, xalqaro savdoda ishtirok etish va iqtisodiy foyda olish maqsadida Ipak
yo‘li yo‘llarini qayta qurish uchun transport infratuzilmasiga investitsiyalarni jalb
qilmoqda. Qozog‘iston hukumati Rossiya va Xitoy hukumatlari bilan G‘arbiy Yevropa
– G‘arbiy Xitoy (GY-GX) tashabbusiga qo'shilish orqali mamlakatning mintaqaviy
rivojlanishini rag‘batlantirish niyatida yaqinlashdi. Shu bilan birga, O‘zbekiston ham
Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston (XQO) temir yo‘l loyihasi va O‘rta koridor (Trans-
Kaspiy) kabi loyihalar orqali o‘z tranzit salohiyatini oshirishga intilmoqda. Ushbu
maqola transport infratuzilmasining sifati va bog‘langan shaharlar va mintaqalarning
eksport salohiyatiga ta'sirini baholashga qaratilgan. Tadqiqot natijalari shuni
ko‘rsatdiki, GY-GX koridorining Qozog‘iston qismi transport koridoridan iqtisodiy
koridorga aylanishning dastlabki bosqichida turibdi. Rossiya-O‘zbekiston qismi
asosan tranzit vazifasini bajarib, transport infratuzilmasi darajasida ishlayotgan bo‘lsa,
Xitoy-Qirg‘iziston qismi multimodalli transport koridoridan logistika koridoriga
aylanishni boshlagan. O‘zbekistonlik olimlar, masalan, Nargiza Umarova (Jahon
Iqtisodiyoti va Diplomatiya Universiteti) tadqiqotlarida ta'kidlaganidek, O‘rta
koridorning kengayishi O‘zbekiston uchun Yevropa va Xitoy o‘rtasidagi masofani 900
km ga qisqartirib, yuk yetkazib berish vaqtini 7-8 kunga qisqartirishi mumkin, bu esa
iqtisodiy samaradorlikni oshiradi. GY-GX va XQO koridorlari bilan bog‘langan
konchilik va qishloq xo‘jaligi mintaqalarining iqtisodiy barqarorligi hali shubha ostida
va hukumatlarning keyingi mintaqa-spetsifik siyosiy choralariga bog‘liq. O‘zbekiston
Fanlar Akademiyasi akademiklari tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlarda (masalan,
transport infratuzilmasi va hududiy iqtisodiy o‘sish bog‘liqligi bo‘yicha ishlar)
ta'kidlanishicha, investitsiyalarni jalb qilish atrof-muhit va iqtisodiy barqarorlikni
ta'minlash uchun integratsiyalashgan yondashuvni talab qiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. CAREC Program. (2019). Investments in railway infrastructure.
2. Nazarbaev, N. (2008). Address to the people of Kazakhstan.
3. WE-WC Project Documentation. ... Infrastructure development and its impact on
SDG 9 in Uzbekistan's logistics sector. ResearchGate, 2025. New Silk Road
infrastructure opportunities in developing tourism. ScienceDirect. Tourism
Sustainability in Uzbekistan. MDPI. Umarova, N. How does Uzbekistan Develop
Transport Links with the South Caucasus? Caspian Policy Center. Economic
efficiency of the transport system and logistics in Uzbekistan. ResearchGate, 2022.
Transport Strategy of Uzbekistan. Eurasian Research Institute. Transport and
Transit Policy in Uzbekistan. ResearchGate, 2024. South Caucasus and Central
Asia. World Bank. Azerbaijan strengthens transport corridors. News.az, 2025.
