“XITOY-POKISTON IQTISODIY KORIDORI (CPEC) NING BALUJISTON MINTAQASIGA TA’SIRI”

Authors

  • Mamatqulov S.X Author
  • Olimov Xurshid Erkin og‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: CPEC, Balujiston, resurslar taqsimoti, Gvadar, Baluj milliy noroziligi, iqtisodiy tengsizlik, xavfsizlik siyosati.

Abstract

 
Anatatsiya. Ushbu maqola Xitoy Pokiston Iqtisodiy Yo‘lagi (CPEC) doirasida 
Balujiston  mintaqasida  amalga  oshirilayotgan  infratuzilma  va  energetika 
loyihalarining  mahalliy  resurslar  taqsimoti,  iqtisodiy  manfaatlar  balansi  hamda 
hududiy  ijtimoiy-siyosiy  barqarorlikka  ko‘rsatgan  ta’sirini  tahlil  qiladi.  Tadqiqot 
CPECning  rasmiy  ravishda  “rivojlanish  va  integratsiya  loyihasi”  sifatida  taqdim 
etilishi  bilan  amalda  Balujistonda  yuzaga  kelayotgan  iqtisodiy  nomutanosiblik, 
resurslar  ustidan  markaziy  hukumat  nazoratining  kuchayishi  va  mahalliy  aholining 
loyihalardan  chetda  qolishi  o‘rtasidagi  ziddiyatni  o‘rganadi.  Shuningdek,  tadqiqot 
CPEC fonida vujudga kelgan norozilik harakatlari, Baluj milliy identifikatsiyasining 
faollashuvi  va  xavfsizlik  muhitining  keskinlashuvini  tahliliy  va  qiyosiy  yondashuv 
asosida yoritadi. Maqolada Gvadar porti, transport yo‘laklari, iqtisodiy zonalar hamda 
tabiiy  boyliklar  (gaz,  mis,  oltin,  neft)  ustidan  nazoratning  markazlashuvi 
Balujistonning  iqtisodiy  ulushiga  qanday  ta’sir  qilayotgani  xalqaro  va  mahalliy 
manbalar  asosida  tahlil  qilinadi.  Xususan,  daromadlarning  markazga  yo‘naltirilishi, 
mahalliy  aholi  uchun  ish  o‘rinlarining  cheklanganligi,  suv  va  yer  resurslarining 
tanqischiligi,  majburiy  ko‘chirishlar  va  xavfsizlik  siyosatining  kuchayishi  Baluj 
noroziligini  kuchaytiruvchi  asosiy  omillar  sifatida  ko‘rib  chiqiladi.  Tadqiqot 
dolzarbligi  shundaki,  CPEC  –  mintaqaviy  geopolitika,  iqtisodiy  integratsiya  va 
xavfsizlik tizimining asosiy o‘qi sifatida talqin qilinar ekan, Balujiston misolida uning 
mahalliy darajadagi ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari ko‘p yillik etnik-siyosiy ziddiyatlarni 
yanada  chuqurlashtirayotganini  ilmiy  asosda  ko‘rsatib  beradi.  Ushbu  maqola 
CPECning  makrogeoiqtisodiy  maqsadlari  bilan  mikroregional  ehtiyojlar  o‘rtasida 
mavjud tafovutni ochib berishi, resurslar adolatli taqsimoti va barqarorlikka erishish 
uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishi bilan ahamiyatlidir. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Zayb, M. S. (2023). CPEC: A great leap forward in Pakistan and China relations.

Journal of Higher Education and Development Studies, 3(1), 39–62.

2. Ahmadzai, P. M. (2025, April 6). Balochistan’s paradox: Rich in resources, poor in

development. South Asia.

3. Zafar, A. (2025). The strategic importance of Gwadar Port in regional connectivity

and rivalries. Advance Social Science Archive Journal, 3(2).

4. Ali, A. (2024). CPEC as a game changer for Pakistan: A critical analysis. Research

Journal for Societal Issues, 6(2), 460–468.

5. Barrech, D. M. (2023, September). Balochistan's potential under CPEC:

Opportunities and challenges. Qualitative Research, 23(2), 235–257.

6. Rashid, A. (2025, January). A geo-political and geo-economic assessment of

Gwadar Port in the context of the China-Pakistan Economic Corridor (CPEC).

Journal of Positive School Psychology, 7(2), 94–105.

7. Riaz, F. (2022, April). China Pakistan Economic Corridor (CPEC), its role in

Pakistan economy and its social and environmental status. Journal of Applied

Research and Multidisciplinary Studies, 2(2), 1–15.

8. Awan, Z. A. (2025, April 19). Pakistan’s mineral economy: Unlocking potential,

building peace and prosperity.

9. Ahmadzai, M. (2025, April 6). Balochistan’s paradox: Rich in resources, poor in

development. Modern Diplomacy.

10. Li, Q., & Liu, Y. (2020). The China–Pakistan Economic Corridor: The Pakistani

media attitudes perspective. Technology in Society, 62.

11. Chole, A., Dhadse, S., & Sakhare, P. (2025). Biodiversity loss due to road widening

and a new highway. Sustainability and Biodiversity Conservation, 4(2), 38–52.

12. Barrech, D. M. (2023, September). Balochistan’s potential under CPEC:

Opportunities and challenges. Qualitative Research, 23(2), 235–257.

Published

2025-12-23

How to Cite

Mamatqulov S.X, & Olimov Xurshid Erkin og‘li. (2025). “XITOY-POKISTON IQTISODIY KORIDORI (CPEC) NING BALUJISTON MINTAQASIGA TA’SIRI” . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 59(4), 115-122. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/12466