KATTA YOSHDAGI ODAMLARDA JISMONIY FAOLLIKKA MOTIVATSIYA VA SOG'LIKKA TA'SIR ETUVCHI OMILLAR
Keywords:
Kalit so'zlar: jismoniy faollik, stress, motivatsiya, katta yoshdagilar, strategiya, sog‘liq, psixologik omillar, turmush sifati.Abstract
ANNOTATSIYA. Ushbu maqolada katta yoshliq insonlarda jismoniy faollik
darajasiga ta’sir etuvchi motivatsion, psixologik va ijtimoiy omillar hamda jismoniy
faollikning sog‘liq ko‘rsatkichlariga ta’siri o‘rganiladi. Tadqiqot o'rganish davomida
ilmiy manbalarga tayangan holda, 40 yoshdan o'tgan shaxslar orasida jismoniy
faollikning pasayishiga olib keluvchi to‘siqlar, shu bilan birga, ularni faollikka
undovchi ichki va tashqi motivlar tahlil qilindi. Natijalar shuni beradiki, sog‘liqni
mustahkamlash, surunkali kasalliklarning oldini olish, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash
hamda psixologik barqarorlik, kundalik faoliyatda mustaqillikni saqlash kabi omillar
jismoniy faollikning asosiy determinatorlari hisoblanadi. Jismoniy mashg‘ulotlar
davomiyligi yurak-qon tomir tizimining faoliyatini yaxshilashi, stressni kamaytirishi,
tana vaznini boshqarishi va qarish jarayonini sekinlashtirishi aniqlangan. Maqolada
ushbu omillarning o‘zaro bog‘liqligi va katta yoshdagilar uchun samarali motivatsion
strategiyalar ishlab chiqish uchun ilmiy xulosalar berilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. O‘zbek va rus tilidagi manbalar
2. Karimov, A. (2020). Gerontologiyada jismoniy faollikning ahamiyati. Toshkent:
Fan nashriyoti.
3. To‘ychiyev, R., & Mamatov, S. (2021). Keksalar sog‘lig‘ida jismoniy mashqlar va
profilaktika. Samarqand: Registon.
4. Ярославцева, И. Г. (2019). Психология старшего возраста. Москва:
Просвещение.
5. Абдуллаев, Х. (2022). Sog‘lom turmush tarzi va jismoniy faollik. Toshkent:
Innovatsiya ziyo.
6. Мухамедьяров, Р. (2020). Физическая активность пожилых людей:
социальные и медицинские аспекты. Москва: МГУ.
7. Xalqaro ilmiy manbalar
8. World Health Organization. (2023). Physical activity and older adults: Global
recommendations. Geneva: WHO Press.
9. Nelson, M. E., Rejeski, W. J., Blair, S. N., et al. (2007). Physical activity and public
health in older adults: Recommendations. Journal of the American Geriatrics
Society, 55(8), 1435–1445.
10. Netz, Y., & Wu, M. J. (2020). Physical activity and psychological well-being in
older adults. Sports Medicine, 50(4), 659–673.
11. Chodzko-Zajko, W. (2019). Exercise and healthy aging: Evidence-based
recommendations. Gerontology Review, 45(3), 210–225.
12. Rhodes, R. E., & Smith, N. (2006). Motivation and determinants of physical
activity among older adults: A systematic review. Health Psychology, 25(5), 505–
515.
13. Motivatsiya va sog‘liq bo‘yicha ilmiy manbalar
14. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2012). Self-Determination Theory and motivation in
health behavior. New York: Guilford Press.
15. Bandura, A. (1998). Self-efficacy in behavior change and aging. Journal of Aging
Studies, 12(1), 21–33.
16. Walker, R. L., & Hill, J. (2021). Social support and physical activity engagement
in senior populations. Aging & Health Journal, 33(2), 150–165.
17. King, A. C. (2015). Behavioral strategies to promote physical activity in older
adults. Annual Review of Public Health, 36, 145–164.
18. Thompson, W. R. (2020). ACSM’s Guidelines for Exercise Testing and
Prescription. 11th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer.