NOGIRON BOLALARDA IJTIMOIY OMILLARNING O‘RNI
Abstract
Bugungi globallashuv sharoitida bolalar salomatligi masalalari davlatlar
rivojlanishi va ijtimoiy barqarorligining asosiy ko‘rsatkichlaridan biri sifatida
qaralmoqda. Ayniqsa, tug‘ma rivojlanish nuqsonlari (anomaliyalar) bilan tug‘ilgan
bolalar sonining yil sayin ortib borayotgani tibbiyot, biologiya, psixologiya,
pedagogika va ijtimoiy himoya tizimlari oldiga yangi vazifalarni qo‘ymoqda. Tug‘ma
anomalilar qator jismoniy, aqliy, sezgi va ichki a’zolar faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan
tug‘ma buzilishlar majmuasi bo‘lib, bolalarda hayot sifati, rivojlanish sur’atlari va
ijtimoiy integratsiya ko‘rsatkichlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, tug‘ma
anomaliyalar har yili dunyo bo‘ylab 295–340 mingdan ortiq yangi tug‘ilgan chaqaloq
o‘limiga sabab bo‘ladi, qolganlari esa turli darajadagi nogironlik bilan hayot kechiradi.
JSSTning 2023-yilgi yangilangan tahlillarida dunyodagi har 33 nafar go‘dakdan
kamida 1 nafri tug‘ma nuqson bilan tug‘ilishi qayd etilgan (JSST, 2023). Bu faqat
klinik jihat. Ijtimoiy ko‘rsatkichlar bundan ham chuqurroq — tug‘ma anomalili
bolalarning katta qismi maktabga qabul qilishda cheklovlarga duch keladi, oilaviy
parvarish resurslari ortadi, ijtimoiy yordamga bo‘lgan ehtiyoj kuchayadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati:
1. Kasimova D.A. Prediction of risk and multilevel pro gram of prevention the
children invalidity. Methodical rec ommendations. Tashkent, 9 December. 2011y.
-13p.
2. Kasimova D.A. Medical and social aspects of child hood disability and ways to
reduce (on materials of Tash kent).//Avtoreferat -2012.
3. Kostanjsek N, Good A, Madden RH, Üstün TB, Chatterji S, Mathers CD, Officer
A. Counting disability: global and national estimation. Disabil Rehabil. 2013
Jun;35(13):1065-9. doi: 10.3109/09638288.2012.720354. PMID: 23725494
4. Болалар саломатлиги ва хавф омилларини ўрганишда далилларга асосланган
тиббиёт усулларини қўллаш. Илмий-услубий қўлланма. Тошкент.
28.10.2011.-15б.
5. Карелина И. Б., Туркина М. В. Психолого педагогическая абилитация и
реабилитация детей инвалидов //Universum: медицина и фармакология. –
2016. – №. 11 (33). – С. 28-34.
6. Касимова Д.А. Cоциально-гигиенические факторы риска детской
инвалидности. //Бюллетень ассоциации врачей Узбекистана РУз. Ташкент,
2011. №4. –С.27-29.
7. Касимова Д.А. Влияние социально-гигиенических факторов на уровне
детской инвалидности (по мате риалам Чиланзарского района в г. Ташкенте).
// Дни молодых учёных. ТМА. Материалы научно практической конференции
магистрантов. Ташкент, 19-20 апреля 2011. –С.107.
8. Касимова Д.А. Возрастно-половые особенности детской инвалидности. //
Научный практический журн. Патология. Ташкент-2010. №2-3. -С.132-136.
9. Касимова Д.А. Детская инвалидность важнейший показатель здоровья
населения. //Дни молодых учёных. Материалы научно-практической
конференции аспи рантов, соискателей и магистрантов. ТМА.-Ташкент, 14-15
апреля. 2009 -С. 44-45.
10. Касимова Д.А. Детская инвалидность как медико социальная проблема в
здравоохранении. //Гигиенические проблемы охраны здоровья населения на современном этапе и пути их решения. Материалы научно-практической
конференции, Ташкент, 6 марта 2010. -С.155-156.
11. Касимова Д.А. Методологические основы детской инвалидности в
г.Ташкенте. //Дни молодых учёных. Материалы научно-практической
конференции аспи рантов, соискателей и магистрантов. ТМА.-Ташкент. 14-
15апреля. 2009 -С.48-49.
12. Касимова Д.А. Некоторые особенности изучения детской инвалидности.
//Дни молодых учёных. Мате риалы научно-практической конференции
аспирантов, соискателей и магистрантов. ТМА.-Ташкент, 14 15апреля. 2009 -
С.46-47.
13. Касимова Д.А. Основные закономерности динами ки детской инвалидности.
//Бюллетень Ассоциации врачей РУз.Ташкент, 2012 №1-С.40-42.
14. Касимова Д.А. Прогнозирование риска и много уровневая программа
профилактики детской инвалид ности.Научные-методические рекомендации.
Ташкент, 9 декабря 2011.-15с.
15. Касимова Д.А. Пути повышения качества детской инвалидности в условиях
первичной медико санитарной помощи.//Республиканская конференция:
«Развитие первичного звена здравоохранения Узбеки стана за 10 лет».
Ташкент, 06.2010. –С.136.
16. Касимова Д.А. Структура и уровень детской инва лидности (по материалам
Мирзо Улугбекского рай она). // Дни молодых учёных. ТМА. Ташкент,19-20
апреля 2011. -С. 32.
17. Касимова Д.А., Маматкулов Б.М. Медико социальные аспекты детской
инвалидности. Врач аспирант. Воронеж, 2011 -№ 2,3 (45). -С. 512-516.
18. Маматкулов Б., Азимов Р., Авезова Г., Касимова Д., Инаков Ш. Доказательная
медицина как инструмент повышения качества медицинской помощи.
//Республиканская конференция: «Развитие первичного звена
здравоохранения Узбекистана за 10 лет». Таш кент, 06.2010. -С.132.