NOGIRON BOLALARDA IJTIMOIY OMILLARNING O‘RNI

Authors

  • Kasimova D.A Author

Abstract

       Bugungi  globallashuv  sharoitida  bolalar  salomatligi  masalalari  davlatlar 
rivojlanishi  va  ijtimoiy  barqarorligining  asosiy  ko‘rsatkichlaridan  biri  sifatida 
qaralmoqda.  Ayniqsa,  tug‘ma  rivojlanish  nuqsonlari  (anomaliyalar)  bilan  tug‘ilgan 
bolalar  sonining  yil  sayin  ortib  borayotgani  tibbiyot,  biologiya,  psixologiya, 
pedagogika va ijtimoiy himoya tizimlari oldiga yangi vazifalarni qo‘ymoqda. Tug‘ma 
anomalilar qator jismoniy, aqliy, sezgi va ichki a’zolar faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan 
tug‘ma  buzilishlar  majmuasi  bo‘lib,  bolalarda  hayot  sifati,  rivojlanish  sur’atlari  va 
ijtimoiy integratsiya ko‘rsatkichlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. 
       Jahon  sog‘liqni  saqlash  tashkiloti  (JSST)  ma’lumotlariga  ko‘ra,  tug‘ma 
anomaliyalar har yili dunyo bo‘ylab 295–340 mingdan ortiq yangi tug‘ilgan chaqaloq 
o‘limiga sabab bo‘ladi, qolganlari esa turli darajadagi nogironlik bilan hayot kechiradi. 
JSSTning  2023-yilgi  yangilangan  tahlillarida  dunyodagi  har  33  nafar  go‘dakdan 
kamida 1 nafri tug‘ma nuqson bilan tug‘ilishi qayd etilgan (JSST, 2023). Bu faqat 
klinik  jihat.  Ijtimoiy  ko‘rsatkichlar  bundan  ham  chuqurroq  —  tug‘ma  anomalili 
bolalarning  katta  qismi  maktabga  qabul  qilishda  cheklovlarga  duch  keladi,  oilaviy 
parvarish resurslari ortadi, ijtimoiy yordamga bo‘lgan ehtiyoj kuchayadi. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati:

1. Kasimova D.A. Prediction of risk and multilevel pro gram of prevention the

children invalidity. Methodical rec ommendations. Tashkent, 9 December. 2011y.

-13p.

2. Kasimova D.A. Medical and social aspects of child hood disability and ways to

reduce (on materials of Tash kent).//Avtoreferat -2012.

3. Kostanjsek N, Good A, Madden RH, Üstün TB, Chatterji S, Mathers CD, Officer

A. Counting disability: global and national estimation. Disabil Rehabil. 2013

Jun;35(13):1065-9. doi: 10.3109/09638288.2012.720354. PMID: 23725494

4. Болалар саломатлиги ва хавф омилларини ўрганишда далилларга асосланган

тиббиёт усулларини қўллаш. Илмий-услубий қўлланма. Тошкент.

28.10.2011.-15б.

5. Карелина И. Б., Туркина М. В. Психолого педагогическая абилитация и

реабилитация детей инвалидов //Universum: медицина и фармакология. –

2016. – №. 11 (33). – С. 28-34.

6. Касимова Д.А. Cоциально-гигиенические факторы риска детской

инвалидности. //Бюллетень ассоциации врачей Узбекистана РУз. Ташкент,

2011. №4. –С.27-29.

7. Касимова Д.А. Влияние социально-гигиенических факторов на уровне

детской инвалидности (по мате риалам Чиланзарского района в г. Ташкенте).

// Дни молодых учёных. ТМА. Материалы научно практической конференции

магистрантов. Ташкент, 19-20 апреля 2011. –С.107.

8. Касимова Д.А. Возрастно-половые особенности детской инвалидности. //

Научный практический журн. Патология. Ташкент-2010. №2-3. -С.132-136.

9. Касимова Д.А. Детская инвалидность важнейший показатель здоровья

населения. //Дни молодых учёных. Материалы научно-практической

конференции аспи рантов, соискателей и магистрантов. ТМА.-Ташкент, 14-15

апреля. 2009 -С. 44-45.

10. Касимова Д.А. Детская инвалидность как медико социальная проблема в

здравоохранении. //Гигиенические проблемы охраны здоровья населения на современном этапе и пути их решения. Материалы научно-практической

конференции, Ташкент, 6 марта 2010. -С.155-156.

11. Касимова Д.А. Методологические основы детской инвалидности в

г.Ташкенте. //Дни молодых учёных. Материалы научно-практической

конференции аспи рантов, соискателей и магистрантов. ТМА.-Ташкент. 14-

15апреля. 2009 -С.48-49.

12. Касимова Д.А. Некоторые особенности изучения детской инвалидности.

//Дни молодых учёных. Мате риалы научно-практической конференции

аспирантов, соискателей и магистрантов. ТМА.-Ташкент, 14 15апреля. 2009 -

С.46-47.

13. Касимова Д.А. Основные закономерности динами ки детской инвалидности.

//Бюллетень Ассоциации врачей РУз.Ташкент, 2012 №1-С.40-42.

14. Касимова Д.А. Прогнозирование риска и много уровневая программа

профилактики детской инвалид ности.Научные-методические рекомендации.

Ташкент, 9 декабря 2011.-15с.

15. Касимова Д.А. Пути повышения качества детской инвалидности в условиях

первичной медико санитарной помощи.//Республиканская конференция:

«Развитие первичного звена здравоохранения Узбеки стана за 10 лет».

Ташкент, 06.2010. –С.136.

16. Касимова Д.А. Структура и уровень детской инва лидности (по материалам

Мирзо Улугбекского рай она). // Дни молодых учёных. ТМА. Ташкент,19-20

апреля 2011. -С. 32.

17. Касимова Д.А., Маматкулов Б.М. Медико социальные аспекты детской

инвалидности. Врач аспирант. Воронеж, 2011 -№ 2,3 (45). -С. 512-516.

18. Маматкулов Б., Азимов Р., Авезова Г., Касимова Д., Инаков Ш. Доказательная

медицина как инструмент повышения качества медицинской помощи.

//Республиканская конференция: «Развитие первичного звена

здравоохранения Узбекистана за 10 лет». Таш кент, 06.2010. -С.132.

Published

2026-01-12

How to Cite

Kasimova D.A. (2026). NOGIRON BOLALARDA IJTIMOIY OMILLARNING O‘RNI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 61(1), 196-200. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/14604