MAVSUMIY–MEHNAT FOLKLORI TUSHUNCHASI VA UNING XALQ OG‘ZAKI IJODIDAGI O‘RNI
Keywords:
Kalit so‘zlar: mavsumiy folklor, mehnat qo‘shiqlari, marosim folklori, xalq og‘zaki ijodi, etnomusiqashunoslik, nomoddiy madaniy meros.Abstract
Mavsumiy–mehnat folklori og‘zaki xalq ijodining eng qadimiy va funksional
jihatdan muhim qatlamlaridan biri bo‘lib, inson mehnati, tabiat tsikllari va marosimiy
madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni aks ettiradi. Ushbu maqolada mavsumiy–
mehnat folklori tushunchasining nazariy asoslari ochib beriladi, uning tuzilaviy va
funksional xususiyatlari tahlil qilinadi hamda o‘zbek folklori materiallari asosida xalq
og‘zaki ijodidagi o‘rni yoritiladi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida qiyosiy tahlil,
tarixiy-madaniy yondashuv va tavsifiy tahlil usullari qo‘llanildi. Natijalar mavsumiy–
mehnat folklori ritmik, marosimiy, ijtimoiy-integrativ va tarbiyaviy funksiyalarni
bajarishini, shuningdek, madaniy xotiraning uzviyligini ta’minlashda muhim vosita
ekanini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari folklorshunoslik, etnomusiqashunoslik hamda
musiqa ta’limi sohalari uchun amaliy ahamiyatga ega.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Azizov O. G. A. O‘zbek folklorining xalq hayotida tutgan o‘rni. – Toshkent :
Fan, 2023. – 186 b.
2. Esanov A. O‘zbek bolalar mavsumiy marosim folklori. – Toshkent :
Akademnashr, 2023. – 154 b.
3. Murodova M. Folklor va etnografiya : o‘quv qo‘llanma. – Toshkent :
O‘qituvchi, 2019. – 212 b.
4. Abduvasitovna K. G. Genre characteristics of Uyghur folk ritual music //
Journal of Central Asian Cultural Studies. – 2023. – Vol. 5, № 2. – B. 45–58.
5. Ambrazevičius R. Migration of song genres: Two typical Lithuanian cases //
Musicology Today. – 2021. – Vol. 14, № 1. – B. 77–92.
6. Hykolli A. Importance of oral ritual calendric poetry // Journal of Folklore
Studies. – 2020. – Vol. 12, № 3. – B. 101–115.
7. San’at jurnali. Surxon vohasi ritual qo‘shiqlari // San’at. – 2021. – № 4. – B.
33–40.
8. English Folk Dance and Song Society (EFDSS). Types of folk song: Work,
ritual and calendar songs. – London, 2022. – URL: https://efdss.org (murojaat
sanasi: 10.01.2026).
9. ICH Uzbekistan. Ritual songs as intangible cultural heritage [Elektron resurs].
– 2022. – URL: https://ich.uz (murojaat sanasi: 10.01.2026).
10. Uzbek folk and labor songs : elektron ma’lumotlar to‘plami. – Zenodo, 2020.
– URL: https://zenodo.org (murojaat sanasi: 11.01.2026).
11. ZiyoNet axborot-ta’lim portali. Mavsumiy mehnat qo‘shiqlari bo‘yicha ilmiy
materiallar [Elektron resurs]. – 2021. – URL: https://ziyonet.uz (murojaat sanasi:
11.01.2026).
12. Calendar songs in folk tradition // ResearchGate [Elektron resurs]. – 2019. –
URL: https://www.researchgate.net (murojaat sanasi: 12.01.2026).
13. Calendric ritual folklore studies // DergiPark [Elektron resurs]. – 2020. –
URL: https://dergipark.org.tr (murojaat sanasi: 12.01.2026).
14. Children and work songs in folk tradition // International Journal of Folklore.
– 2021. – Vol. 8, № 2. – B. 59–70.
15. O‘zbek folklori bo‘yicha ilmiy maqolalar to‘plami [Elektron resurs]. –
Inlibrary.uz, 2022. – URL: https://inlibrary.uz (murojaat sanasi: 13.01.2026).