JAXON PUL ISHLARI: GLOBAL VALYUTA TIZIMINING RIVOJLANISHI VA MUAMMOLARI
Keywords:
Kalit so’zlar: jahon pul ishlari, global moliya, xalqaro valyuta tizimi, Bretton- Vuds, Yamayka kelishuvi, Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi (XVJ), Jahon Banki, valyuta kursi, dollar hukmronligi, xalqaro moliyaviy institutlar, valyuta zaxiralari, global moliyaviy barqarorlik, raqamli valyuta, kriptovalyuta, barqaror moliya, moliyaviy islohotlar, makroiqtisodiy muvofiqlashtirish, qarz inqirozi, moliyaviy tartibga solish.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy jahon iqtisodiyotining asosiy
tayanchi boʻlgan jahon pul ishlari (global moliya) tizimining evolyutsiyasi, tuzilishi,
dolzarb muammolari va rivojlanish tendensiyalari kompleks tahli qilinadi. Maqola
klassik oltin standartidan tortlab, Bretton-Vuds va Yamayka tizimlarigacha boʻlgan
tarixiy bosqichlarni qamrab oladi. Zamonaviy tizimning asosiy institutlari – Xalqaro
Valyuta Jamgʻarmasi (XVJ), Jahon Banki, Banklararo Toʻlovlar Banki (BIS) va
markaziy banklarning roli ochib berilgan. Tadqiqotda valyuta kurslarining
oʻzgaruvchanligi, global savdo nomuvozanligi, dollarning hukmronligi,
rivojlanayotgan mamlakatlarning qarz muammolari va moliyaviy tizimning zaifliklari
kabi dolzarb muammolarga alohida eʼtibor qaratiladi. Shuningdek, raqamli valyutalar,
kriptoaktivlar, Islom moliyasi, barqaror moliya va FinTexning taʼsiri kabi zamonaviy
tendensiyalar oʻrganiladi. Muammolarni bartaraf etish va tizimni barqarorlashtirish
uchun valyuta tizimini diversifikatsiyalash, xalqaro moliyaviy institutlarni isloh qilish,
makroiqtisodiy siyosatlarni muvofiqlashtirish va regulyatorlikni kuchaytirish boʻyicha
amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Maqola global pul-moliyaviy tizimni mustahkamlash
va uni kelajakdagi qiyinchiliklarga moslashtirish yoʻllarini koʻrsatishga qaratilgan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Eichengreen, B. (2008). Globalizing Capital: A History of the International Monetary
System. Princeton University Press. – B. 15-78.
2. James, H. (1996). International Monetary Cooperation Since Bretton Woods. IMF. – B.
45-112.
3. Stiglitz, J.E. (2006). Making Globalization Work. W.W. Norton & Company. – B. 89-
156.
4. Rogoff, K. (2017). The Curse of Cash. Princeton University Press. – B. 203-245.
5. Obstfeld, M., Shambaugh, J.C., & Taylor, A.M. (2005). "The Trilemma in History:
Tradeoffs Among Exchange Rates, Monetary Policies, and Capital Mobility". The Review
of Economics and Statistics. – B. 423-438.
6. Xalqaro Valyuta Jamg'armasi (2022). World Economic Outlook: War Sets Back the
Global Recovery. IMF. – B. 1-45.
7. Jahon Banki (2021). Global Economic Prospects. World Bank Group. – B. 67-123.
8. Prasad, E.S. (2014). The Dollar Trap: How the U.S. Dollar Tightened Its Grip on Global
Finance. Princeton University Press. – B. 134-189.
