HUQUQIY DAVLAT BARPO ETISH JARAYONIDA QONUN USTUVORLIGI VA YURIDIK JAVOBGARLIK INSTITUTLARINING TIZIMLI AHAMIYATI
Keywords:
Kalit so’zlar: Huquqiy davlat, qonun ustuvorligi, yuridik javobgarlik, sud mustaqilligi, adolat, konstitutsionalizm, inson huquqlari, huquqiy aniqlik, proportsionallik, davlat mas’uliyati, huquqiy tartibot, huquqiy mexanizmlar, davlat hokimiyati, sud hokimiyati mustaqilligi, mansabdor shaxslar javobgarligi, huquq va majburiyatlar muvozanati, huquqni qo‘llash amaliyoti, adolat tamoyili, huquqiy kafolatlar, huquqiy himoya, huquqiy ong, huquqiy madaniyat, fuqarolarning huquq va erkinliklari, konstitutsiyaviylik, huquqiy legitimlik, davlat va fuqaro munosabatlari, huquqiy mas’uliyat, huquqbuzarliklarning oldini olish, jazolashning muqarrarligi, huquqiy barqarorlik, sud-huquq islohotlari, demokratik davlat, davlat boshqaruvi, huquqiy nazorat, qonuniylik prinsipi, huquqiy tizim samaradorligi qonun ustuvorligi, ong, adolat Kalit so’zlar: Huquqiy davlat, qonun ustuvorligi, yuridik javobgarlik, sud mustaqilligi, adolat, konstitutsionalizm, inson huquqlari, huquqiy aniqlik, proportsionallik, davlat mas’uliyati, huquqiy tartibot, huquqiy mexanizmlar, davlat hokimiyati, sud hokimiyati mustaqilligi, mansabdor shaxslar javobgarligi, huquq va majburiyatlar muvozanati, huquqni qo‘llash amaliyoti, adolat tamoyili, huquqiy kafolatlar, huquqiy himoya, huquqiy ong, huquqiy madaniyat, fuqarolarning huquq va erkinliklari, konstitutsiyaviylik, huquqiy legitimlik, davlat va fuqaro munosabatlari, huquqiy mas’uliyat, huquqbuzarliklarning oldini olish, jazolashning muqarrarligi, huquqiy barqarorlik, sud-huquq islohotlari, demokratik davlat, davlat boshqaruvi, huquqiy nazorat, qonuniylik prinsipi, huquqiy tizim samaradorligi qonun ustuvorligi, ong, adolatAbstract
ANNOTATSIYA
Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy huquqshunoslikning eng dolzarb
masalalaridan biri — huquqiy davlat qurish yo‘lida qonun ustuvorligi prinsipini
ta’minlash va yuridik javobgarlik institutining transformatsiyasi tadqiq etiladi.
Maqolada huquqiy davlatning fundamental belgilari, qonun ustuvorligining ijtimoiy-
siyosiy determinatsiyasi hamda yuridik javobgarlikning preventiv va retributiv
funksiyalari tizimli tahlil qilingan. Shuningdek, milliy qonunchilikni modernizatsiya
qilish jarayonida huquqiy tartibga solish samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy
takliflar ilgari surilgan.Mazkur ilmiy-amaliy maqolada huquqiy davlat barpo etish
jarayonida qonun ustuvorligi tamoyili hamda yuridik javobgarlik institutlarining
tizimli ahamiyati chuqur huquqiy tahlil etiladi. Qonun ustuvorligining deklarativ emas,
balki amaliy mexanizm sifatida namoyon bo‘lishi, uning mansabdor shaxslarning
javobgarligi, sud hokimiyati mustaqilligi va huquqiy ong bilan uzviy bog‘liqligi
asoslab beriladi. Maqolada taniqli huquqshunoslar va davlat arboblarining konseptual
fikrlari orqali huquqiy davlatning real mazmuni ochib berilib, yuridik javobgarlik
institutlarini takomillashtirish zarurati ilmiy-tanqidiy ruhda yoritiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Monteske Sh. L. Qonunlar ruhi haqida.
2. Daisi A. V. Konstitutsion huquq nazariyasi.
3. Kant I. Axloq metafizikasi.
4. Huquqiy davlat va qonun ustuvorligiga oid ilmiy maqolalar.
5. Sud-huquq tizimi va yuridik javobgarlik masalalari bo‘yicha manbalar.
6. Huquqiy davlat va qonun ustuvorligi masalalariga bag‘ishlangan ilmiy
maqolalar toplami
7. Sud hokimiyati va sud mustaqilligi masalalariga oid ilmiy tadqiqotlar.
8. Yuridik javobgarlik nazariyasi bo‘yicha darslik va o‘quv qo‘llanmalar.
9. Davlat va huquq nazariyasi. Oliy o‘quv yurtlari uchun
10. Huquqni qo‘llash amaliyoti va huquqiy islohotlar bo‘yicha tahliliy
materiallar.
11. Fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilishga oid ilmiy
ishlanmalar.
12. Konstitutsiyaviy huquq bo‘yicha ilmiy sharhlar va monografiyalar.
13. Sud-huquq tizimini isloh qilishga oid normativ-huquqiy hujjatlar.
14Toshkent: "O‘zbekiston", 2023.
15. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi. –
Toshkent: "Tasvir", 2022.
16. Saidov A.X. Sravnitelnoye pravovedeniye (Qiyosiy huquqshunoslik).
Akademik darslik. – Toshkent: "Adolat", 2020.
17. Odilqoriyev X.T. Davlat va huquq nazariyasi. Darslik. – Toshkent: "Adolat",
2018.
18. Alekseyev S.S. Obshaya teoriya prava (Huquqning umumiy nazariyasi). –
Moskva: "Prospekt", 2017.
19. Dicey A.V. Introduction to the Study of the Law of the Constitution
(Konstitutsiyaviy huquqni o‘rganishga kirish). – London: Macmillan, 1915 (Klassik
manba sifatida).
20. Bennion F. Statutory Interpretation (Statutlarni talqin qilish). – London:
Oxford University Press, 2015.
21. Raz J. The Authority of Law: Essays on Law and Morality (Huquq nufuzi:
Huquq va axloq haqida esselar). – Oxford: Clarendon Press, 2009.
22. Ismoilov Sh. "Huquqiy davlatda qonun ustuvorligini ta’minlashning
tashkiliy-huquqiy mexanizmlari" Huquq va burch jurnali. – 2023. – №4.
23. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 22-iyundagi "Inson
huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining Milliy strategiyasini tasdiqlash
to‘g‘risida"gi PF-6012-sonli Farmoni.
24. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. – T.: "O‘zbekiston",
2023.
25. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi. – T.: "Tasvir",
2022.
26. Saidov A.X. Sravnitelnoye pravovedeniye. – T.: "Adolat", 2020.
27. Odilqoriyev X.T. Huquqiy davlat nazariyasi. – T.: "Sharq", 2015.
28. Fuller L. The Morality of Law (Huquq axloqi). – Yale University Press,
1964.
29.Dworkin R. Taking Rights Seriously. – Harvard University Press, 1977.
29. Boshmonov A. "Yuridik javobgarlik prinsiplari" // Davlat va huquq jurnali.
– 2022.
30. UN Rule of Law Indicators. United Nations Publication, 2021.
