TADBIRKORLIK SUB’EKTLARIDA ISO VA HACCP KABI XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA MAHSULOT ISHLAB CHIQARISHNI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI (Case study: Namangan region)
Keywords:
Kalit so‘zlar: ISO 9001, ISO 22000, HACCP, ISO 14001, ISO 45001, sifat infratuzilmasi, muvofiqlikni baholash, to‘siqlar, Namangan viloyati, kichik biznes.Abstract
Annotatsiya. Xalqaro standartlar (ISO 9001, ISO 22000/HACCP, ISO 14001,
ISO 45001)ni joriy etish mahsulot sifati va xavfsizligini kafolatlash, bozorga ishonchli
chiqish va eksport imkoniyatlarini kengaytirishda muhim institutsional mexanizm
hisoblanadi. Ushbu maqola Namangan viloyati misolida tadbirkorlik sub’ektlarida
standartlarga ehtiyojni sanoat tarkibi va texnologik profil orqali asoslaydi, standartlarni
joriy etishga to‘sqinlik qilayotgan barerlarni adabiyotlar asosida tizimlashtiradi, sifat
infratuzilmasi (QI) va texnik tartibga solish muhitini tahlil qiladi hamda korxonalar va
hudud darajasida amaliy “roadmap + siyosat paketi + KPI/CBA” baholash modelini
taklif etadi. Natijalar Namanganda standartlashtirish istiqboli yuqori ekanini, ammo
kichik biznes dominantligi, PRP (GMP/GHP) tayyorgarligi, kadrlar va QI xizmatlariga
kirish omillari hal qiluvchi ekanini ko‘rsatadi.
References
Foydalanilgan manbalar
1. Namangan viloyati Statistika boshqarmasi. (2025). Namangan viloyatida sanoat
ishlab chiqarishi (2025-yil yanvar-oktabr), press-reliz.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2025). Sanoat korxonalari soni
(2025-yil 1-iyun holati).
3. Baş, M., Yüksel, M., & Çavuşoğlu, T. (2007). Difficulties and barriers for the
implementing of HACCP and food safety systems in food businesses in Turkey.
Food Control, 18, 124–130.
4. Trafiałek, J., & Kołożyn-Krajewska, D. (2006). Difficulties during the
implementation of the HACCP system… [Journal article PDF].
5. Carrillo-Labella, R., et al. (2020). Motives, Barriers, and Expected Benefits of
ISO 14001 in the Agri-Food Sector. Sustainability, 12(5), 1724.
6. Napitupulu, S. et al. (2020). Critical success factors… ISO 9001
implementation… [ResearchGate preprint].
7. Lazibat, T., et al. (2022). Determinants, barriers and outcomes of ISO 9001
adoption… Journal of Accounting and Management, 12(2).
8. UNIDO. (2020). Conformity Assessment Brochure.
9. ISO. (2008). Standards and developing countries (Fast Forward).
10. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti. (2021). PF-6240 — Texnik jihatdan
tartibga solish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari…
11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti. (2024). PQ-91 — Texnik jihatdan tartibga
solish sohasida milliy axborot tizimini joriy etish…
12. Liu, S., et al. (2023). Barriers to ISO 45001 adoption/implementation… Safety
Science / related outlet.
